24 listopada 2025. Po Mindiczgate rząd ogłosił restart rad nadzorczych we wszystkich państwowych spółkach energetycznych. Jednak część ekspertów uważa, że nierealistyczne terminy, brak gwarancji niezależnej rekrutacji oraz niezrównoważone procedury poddają w wątpliwość nie tylko reformę w Enerhoatomie, lecz również cały proces odnowy ładu korporacyjnego w energetyce.
17 listopada Gabinet Ministrów przyjął zarządzenie nr 1258-r, którym zatwierdził plan działań dotyczących odnowienia składu rad nadzorczych i organów wykonawczych przedsiębiorstw kompleksu paliwowo-energetycznego. W dokumencie określono konkretne terminy, odpowiedzialnych oraz wymagania wobec reformy struktur zarządczych w szeregu spółek.
Plan zakłada odnowienie lub powołanie nowych rad nadzorczych w takich kluczowych przedsiębiorstwach, jak: AT NAEK Enerhoatom, PrAT Ukrhidroenerho, NEK Ukrenerho, TOV Operator GTS Ukrainy, PAT Centrenerho, AT Energetyczna Kompania Ukrainy, AT Ukraińskie Sieci Dystrybucyjne, a także DP Gwarantowany Nabywca, które ma zostać przekształcone w spółkę akcyjną, z dalszym powołaniem rady nadzorczej.
Najkrótszy termin dotyczy Enerhoatomu. Do 24 listopada ma zostać uformowany nowy skład rady nadzorczej spółki. Następnie, zgodnie z planem, w ciągu miesiąca trzeba powołać nowy skład organu wykonawczego. W październiku ogłoszono konkurs na dwóch niezależnych członków rady, prowadzony z udziałem firmy rekrutacyjnej. Według Ministerstwa Gospodarki komitet nominacyjny wyłonił już kandydatów, a po uzgodnieniu ich ma zatwierdzić Gabinet Ministrów. Oprócz dwóch niezależnych członków, w skład rady mają wejść trzej przedstawiciele państwa.
Odnowa systemu ładu korporacyjnego obejmuje również Ukrhidroenerho. Plan przewiduje powołanie nowego członka rady nadzorczej z ramienia państwa oraz przeprowadzenie konkursu na prezesa organu wykonawczego spółki. W przypadku przesyłu gazu Operatora GTS Ukrainy określono także konieczność odnowienia przedstawiciela państwa w radzie nadzorczej oraz zakończenia konkursu na przewodniczącego zarządu.
Dla NEK Ukrenerho rząd wskazał potrzebę aktualizacji dokumentów zarządczych zgodnie z zasadami OECD, a także powołania zaktualizowanej rady nadzorczej z uwzględnieniem tych wymogów. Analogiczne kroki mają zostać podjęte wobec PAT Centrenerho oraz innych przedsiębiorstw energetycznych wymienionych w zarządzeniu.
Oddzielnym punktem planu jest przeprowadzenie audytu Enerhoatomu. Gabinet Ministrów wyznaczył jego terminy na połowę grudnia. Audyt ma objąć centralny aparat spółki, dziesięć wydzielonych jednostek oraz trzy elektrownie jądrowe.
Dokument rządowy przewiduje również aktualizację statutów spółek, regulaminów rad nadzorczych i organów wykonawczych oraz dostosowanie ich do wytycznych OECD dotyczących ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych.
Eksperci zwracają uwagę, że terminy realizacji niektórych punktów planu mogą okazać się trudne do wykonania ze względu na zakres kompetencji i procedury doboru, które tradycyjnie trwają dłużej. Dotyczy to zwłaszcza „Enerhoatomu”, gdzie konkurs na przewodniczącego zarządu zwykle obejmuje kilka etapów i wymaga znacznego czasu na ocenę kandydatów. Ponadto specjaliści podkreślają wagę zapewnienia niezależności procesów rekrutacyjnych, ponieważ w niektórych przypadkach wstępna selekcja kandydatów była prowadzona przez firmy finansowane przez same przedsiębiorstwa.
W tym kontekście swoje stanowisko przedstawia również ekspertka ds. energetyki jądrowej, Olha Koszarna. Jej zdaniem część decyzji dotyczących Enerhoatomu została podjęta zbyt pośpiesznie, co stwarza ryzyka zarówno dla legitymizacji procesu, jak i jego zgodności z wymogami prawa. Zwraca uwagę, że — w jej ocenie — zakończenie kadencji poprzedniej rady nadzorczej mogło nastąpić bez pełnego zachowania procedury, a terminy powołania nowej rady oraz dalszego mianowania zarządu są zbyt krótkie, by zapewnić wysoką jakość procesu. Koszarna podkreśla również wagę niezależnego audytu i uważa wykonanie tego punktu rządowego planu w wyznaczonym terminie za nierealistyczne, biorąc pod uwagę skalę spółki.
Partnerzy międzynarodowi również włączyli się w ocenę procesu.
W liście państw G7 skierowanym do rządu Ukrainy zalecono ścisłe przestrzeganie kolejności przy restarcie kierownictwa i rad nadzorczych, a także angażowanie niezależnych firm rekrutacyjnych do procesu wyboru. Przedstawiciele G7 podkreślają, że odnowa rad nadzorczych powinna opierać się na transparentnych i konkurencyjnych procedurach, a audyt w dużych przedsiębiorstwach państwowych powinien być przeprowadzany przez struktury bezstronne.
Specjaliści od ładu korporacyjnego podkreślają, że powodzenie restartu rad nadzorczych oraz dalszego audytu zależy przede wszystkim od przejrzystych procedur konkursowych, jasno określonych kryteriów doboru, niezależności firm rekrutacyjnych oraz realistycznych terminów. W przypadku dużych przedsiębiorstw energetycznych, zwłaszcza tych o złożonej strukturze lub strategicznym znaczeniu, kluczowa jest również sekwencja działań — najpierw odnowienie organów zarządzających, następnie audyt, a dopiero potem uformowanie ostatecznego składu rady nadzorczej. Jak zaznaczają eksperci, audyt może spełniać swoją funkcję wyłącznie wtedy, gdy przeprowadza go bezstronna struktura, zdolna ocenić działalność spółki bez wpływu obecnego kierownictwa czy interesów politycznych.