14 września 2026. Po ponad czterech latach od rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej agresji na Ukrainę sytuacja ukraińskich uchodźców w Polsce wyraźnie się zmieniła. Dla wielu Polska przestała być jedynie miejscem tymczasowego schronienia - stała się krajem pracy, edukacji i codziennego życia. Wyniki badania Rating Group, przeprowadzonego w dniach 21-25 sierpnia 2026 roku, pokazują społeczność coraz silniej zintegrowaną z Polską, ale nadal funkcjonującą pomiędzy dwoma państwami i dwiema wizjami przyszłości.
Jednym z najbardziej widocznych przejawów postępującej integracji jest znajomość języka. 60 proc. ukraińskich uchodźców deklaruje znajomość polskiego na poziomie średnim lub wysokim, kolejne 26 proc. - na poziomie podstawowym. Zaledwie 2 proc. badanych w ogóle nie zna języka polskiego. Również ogólna ocena adaptacji jest stosunkowo pozytywna, zadowolonych ze swojego poziomu przystosowania do życia za granicą jest 57 proc. respondentów.
Nie oznacza to jednak braku problemów. Najczęściej wskazywanym źródłem niepokoju jest negatywny wpływ mediów, wymieniany przez 45 proc. badanych. Jest to szczególnie istotne w kontekście coraz bardziej emocjonalnej debaty dotyczącej obecności Ukraińców w Polsce. Kolejnymi wyzwaniami są zdrowie psychiczne - 29 proc. wskazań, oraz utrudniony dostęp do wysokiej jakości opieki medycznej, na który zwraca uwagę 28 proc. respondentów. Brak możliwości samorealizacji wskazuje 23 proc., a problemy mieszkaniowe - 22 proc.
Szczególnie istotnym elementem integracji pozostaje aktywność zawodowa. Pracę posiada 73 proc. badanych, a spośród osób zatrudnionych aż 87 proc. pracuje bezpośrednio w Polsce. Oznacza to, że ukraińscy uchodźcy są już trwale obecni na polskim rynku pracy i stanowią część polskiej gospodarki.
Jednocześnie zatrudnienie nie zawsze oznacza pełną stabilność ekonomiczną. Możliwość znalezienia pracy zapewniającej wystarczające wynagrodzenie pozytywnie ocenia 26 proc. respondentów, a negatywnie 27 proc. Istotną barierą pozostaje również możliwość wykorzystania kwalifikacji zdobytych w Ukrainie - 16 proc. badanych wskazuje uznawanie ukraińskich dyplomów jako jedną z form pomocy, której potrzebują w Polsce.
Mimo tych trudności sytuacja materialna respondentów częściej się poprawia niż pogarsza. W ciągu ostatniego roku poprawę odnotowało 36 proc. badanych, wobec 20 proc., których sytuacja uległa pogorszeniu. Jeszcze większa grupa - 38 proc. oczekuje poprawy w kolejnym roku.
Jednym z najpoważniejszych wyzwań pozostaje natomiast mieszkalnictwo. Aż 81 proc. uchodźców wynajmuje mieszkanie, podczas gdy własną nieruchomość posiada zaledwie 7 procent. Możliwość zakupu własnego mieszkania jest zarazem najgorzej ocenianym aspektem życia w Polsce, tylko 16 proc. ocenia ją pozytywnie, a 44 proc. negatywnie. Pokazuje to, że mimo postępującej integracji osiągnięcie długoterminowej stabilności pozostaje dla wielu rodzin trudne.
Bardziej złożony obraz wyłania się z oceny stosunków z polskim społeczeństwem. Połowa respondentów określa własny stosunek do Polaków jako ciepły, a 44 proc. jako neutralny. Jednocześnie nastawienie Polaków wobec siebie Ukraińcy oceniają znacznie ostrożniej: 30 proc. postrzega je jako ciepłe, 46 proc. jako neutralne, a 22 proc. jako chłodne.
Również najbliższe relacje społeczne w dużej mierze pozostają wewnątrz ukraińskiej społeczności. U 45 proc. respondentów krąg kontaktów tworzą przede wszystkim inni Ukraińcy, natomiast 34 proc. utrzymuje bliskie relacje zarówno z Ukraińcami, jak i z Polakami.
Niepokojącym sygnałem są doświadczenia dyskryminacji. W ciągu ostatnich 12 miesięcy 31 proc. respondentów zetknęło się z nią ze względu na narodowość lub pochodzenie etniczne, a 22 proc. doświadczyło uprzedzonego traktowania z powodu posługiwania się językiem ukraińskim. Jednocześnie niemal połowa badanych - 49 proc., nie spotkała się z żadną z wymienionych w badaniu form dyskryminacji.
Najbardziej interesujący obraz przynoszą odpowiedzi dotyczące przyszłości. Na stałe za granicą chciałoby pozostać 44 proc. respondentów, podczas gdy 43 proc. nie chciałoby takiego scenariusza. Wśród osób rozważających trwałą emigrację najczęściej wybieranym państwem jest Polska - wskazuje ją 40 proc. Jednocześnie 51 proc. badanych deklaruje zamiar powrotu do Ukrainy. Nie oznacza to jednak szybkiej fali powrotów, w najbliższym czasie gotowych jest na to jedynie 8 proc., natomiast 43 proc. zamierza wrócić dopiero po zakończeniu wojny. Najważniejszym warunkiem powrotu pozostają bezpieczeństwo i stabilność w Ukrainie - wskazuje je aż 71 proc. badanych.
Źródło: https://www.ratinggroup.ua/en/news/refugees-pl-aug2026
Opracowała: Nune Gevorgian