16 czerwca 2026. Najnowszy raport KPMG dotyczący nielegalnej konsumpcji wyrobów tytoniowych w Europie pokazuje, że Ukraina odnotowała w 2025 r. jeden z najbardziej znaczących spadków szarej strefy tytoniowej spośród wszystkich badanych państw. Według autorów opracowania wolumen nielegalnych papierosów (Counterfeit & Contraband - C&C) zmniejszył się o 15 proc., z 5,98 mld do 5,07 mld sztuk. Był to największy spadek wśród analizowanych rynków europejskich.
Jednocześnie Ukraina nadal pozostaje jednym z największych rynków nielegalnych papierosów w Europie. W 2025 r. całkowita konsumpcja papierosów wyniosła tam 31,94 mld sztuk, z czego ponad 5 mld stanowiły wyroby pochodzące z nielegalnego obrotu.
Oznacza to, że około co szósty papieros konsumowany w Ukrainie pochodził z szarej strefy.
Z raportu wynika, że za spadek odpowiadały przede wszystkim mniejsze wolumeny papierosów oznaczonych jako „For Duty Free Sale” oraz wyrobów podrobionych. Liczba papierosów określanych jako counterfeit zmniejszyła się z 3,09 mld do 2,74 mld sztuk, natomiast produktów przeznaczonych formalnie do sprzedaży bezcłowej, z 2,2 mld do 1,95 mld sztuk.
Mimo poprawy sytuacji, podróbki pozostają największą kategorią nielegalnych papierosów obecnych na rynku ukraińskim. Według profilu krajowego przygotowanego przez KPMG właśnie papierosy podrobione stanowią obecnie największy segment nielegalnej konsumpcji wyrobów tytoniowych w Ukrainie.
Interesujące są również wnioski dotyczące zmian strukturalnych rynku. Autorzy raportu wskazują, że przestępczość tytoniowa w Europie coraz częściej opiera się na zdecentralizowanych sieciach produkcji i dystrybucji. Proces produkcji, magazynowania i transportu jest rozdzielany pomiędzy różne państwa, co utrudnia wykrywanie i zwalczanie procederu. W ocenie służb europejskich część krajów przestaje być wyłącznie rynkami zbytu, a staje się jednocześnie miejscami produkcji i tranzytu nielegalnych wyrobów tytoniowych.
Raport zwraca jednak uwagę na istotne ograniczenia metodologiczne dotyczące Ukrainy. Ze względu na specyfikę prowadzonych badań nie było możliwe precyzyjne określenie pochodzenia wszystkich nielegalnych papierosów, a regiony bezpośrednio dotknięte działaniami wojennymi zostały wyłączone z części badań terenowych. Oznacza to, że rzeczywista skala szarej strefy w niektórych obszarach kraju może odbiegać od przedstawionych szacunków.
Nune Gevorgian
Źródło: KPMG, Illicit cigarette and heated tobacco consumption, and oral nicotine share in Europe. 2025 results, czerwiec 2026.