9 czerwca 2025. Konkurs na stanowisko dyrektora Biura Bezpieczeństwa Gospodarczego, który miał być zwieńczeniem procesu jego reorganizacji, niespodziewanie stanął pod znakiem zapytania. Na mniej niż trzy dni przed finałowymi rozmowami kwalifikacyjnymi z kandydatami, Służba Bezpieczeństwa Ukrainy wyraziła podejrzenia wobec trzech z nich o powiązania z państwem-agresorem.
Pomimo że wszystkie etapy naboru zostały już przeprowadzone i komisja przygotowywała się do ostatniego etapu – rozmów kwalifikacyjnych z finalistami – na ostatniej prostej pojawił się czynnik, który sparaliżował cały proces. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy przesłała do komisji konkursowej pismo, w którym wskazano na możliwe związki co najmniej trzech kandydatów z Rosją. SBU podkreśla konieczność przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji, której nie da się zakończyć w krótkim czasie.
Przedstawiciele państwa w komisji zaproponowali wstrzymanie konkursu do czasu zakończenia tej weryfikacji. Jak wyjaśnił delegat rządowy Jurij Ponomarenko, chodzi nie tylko o odpowiedzialność prawną — jego zdaniem zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego, którym można zapobiec, czekając na odpowiedź SBU, przeważają nad możliwymi stratami politycznymi czy wizerunkowymi.
Tymczasem członkowie komisji reprezentujący partnerów europejskich zaznaczyli, że weryfikacja kandydatów była już wcześniej przeprowadzana. Jeszcze w kwietniu komisja skierowała odpowiednie zapytanie, a 27 kwietnia otrzymała od SBU oficjalną odpowiedź, w której nie zgłoszono żadnych zastrzeżeń. Międzynarodowi eksperci nalegają na kontynuowanie konkursu, przynajmniej w zakresie rozmów kwalifikacyjnych, bez podejmowania ostatecznej decyzji przed zakończeniem dodatkowej weryfikacji.
Po długiej dyskusji głosy członków komisji rozłożyły się po równo: trzech przedstawicieli strony rządowej głosowało za zawieszeniem konkursu, trzech członków międzynarodowych — za jego kontynuacją. Zgodnie z procedurą, w przypadku równego rozkładu głosów decydujący jest głos międzynarodowej części komisji, jednak takie rozstrzygnięcie wchodzi w życie dopiero po 24 godzinach. W efekcie zaplanowane na 8 czerwca rozmowy kwalifikacyjne zostały odwołane, ale już od 9 czerwca konkurs został wznowiony. Zgodnie z harmonogramem, komisja miała przesłuchać szesnastu kandydatów w ciągu trzech dni, a 10 czerwca — ogłosić zwycięzcę.
Chociaż w piśmie SBU mowa jest o trzech kandydatach, do przestrzeni publicznej przedostało się nazwisko tylko jednego z nich — Ołeksandra Skomarowa. To detektyw NABU, który uzyskał najwyższy wynik w testach i zadaniach praktycznych. Już po ogłoszeniu krótkiej listy finalistów pojawiła się informacja, że jego ojciec w 2024 roku rzekomo otrzymał obywatelstwo rosyjskie. W komentarzu zamieszczonym na swoim profilu na Facebooku Skomarow wyjaśnił, że jego ojciec został „przymusowo spaszportyzowany” na okupowanym terytorium obwodu ługańskiego — bez tego dokumentu mieszkańcy nie mogli korzystać z podstawowych usług ani opuścić strefy okupacji. Według Skomarowa, ojciec obecnie mieszka w Kijowie, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie utrzymuje kontaktów z rosyjską stroną, a sam fakt posiadania paszportu nie był ukrywany. Detektyw dodał także, że rozmowy kwalifikacyjne miały się rozpocząć dokładnie 8 czerwca i właśnie tego dnia rozpoczęła się przeciwko niemu skoordynowana kampania informacyjna.
Zwolnienie z podejmowaniem decyzji w sprawie nowego szefa BEB już wywołało reakcję ze strony deputowanych.
Jarosław Żelezniak nazwał działania przedstawicieli państwa w komisji planowanym sabotażem konkursu, mającym na celu jego przeciąganie lub całkowite zerwanie. Jego zdaniem władze powtarzają scenariusz fiaska reformy celnej i ostrzega, że jeśli konkurs nie zostanie przeprowadzony do 1 lipca, Ukraina może nie zrealizować jednego z kluczowych wskaźników współpracy z MFW i UE.
Żelezniak zapowiedział także powołanie parlamentarnej komisji śledczej w celu przeanalizowania przyczyn zakłóceń w przebiegu konkursu.
Na dzień 9 czerwca procedura trwa. Rozmowy kwalifikacyjne z kandydatami zostały wznowione, ale ostateczna decyzja zależy od tego, kiedy SBU zakończy swoją weryfikację i czy pojawią się nowe informacje na temat osób, które znalazły się w finale.
Wiktoria Czyrwa
Image by Umkreisel-App from Pixabay