17 września 2026. Rząd przedłożył Radzie Najwyższej projekt budżetu państwa na 2027 rok. Wydatki mają wzrosnąć do 7,27 bln UAH, podczas gdy dochody wyniosą 5,65 bln UAH. Na obronność i bezpieczeństwo przewidziano niemal 4,9 bln UAH. Tymczasem gospodarka, według prognozy rządu, urośnie zaledwie o 1,3 procenta, a na sfinansowanie planowanych wydatków Ukraina będzie potrzebowała 52,6 mld USD pomocy międzynarodowej, której znaczna część nie została jeszcze zagwarantowana.
W porównaniu z planem na 2026 rok, uwzględniającym wprowadzone do niego zmiany, dochody mają wzrosnąć o 452 mld UAH, czyli o 8,7 proc. – do 5,65 bln UAH. Wydatki rosną niemal półtora razy szybciej – o 865 mld UAH, czyli o 13,5 proc., do 7,27 bln UAH. Maksymalny deficyt wyniesie 1,67 bln UAH, czyli 15 proc. PKB. Dług publiczny na koniec przyszłego roku może sięgnąć 12,31 bln UAH – około 105 proc. PKB.
Budżet na przyszły rok oparto na scenariuszu zakładającym dalsze prowadzenie intensywnych działań wojennych. Realny PKB w 2027 roku, według prognozy, wzrośnie zaledwie o 1,3 proc. wobec oczekiwanych 1,8 proc. w tym roku. Nominalny PKB wyniesie 11,14 bln UAH, a inflacja – 8 procent. Średnioroczny kurs dolara założono na poziomie 47,1 UAH, a na koniec roku – 48,3 UAH.
Utrzyma się również znaczna nierównowaga w handlu zagranicznym. Eksport towarów i usług prognozowany jest na poziomie 57,8 mld USD, import – 137,5 mld USD. Tym samym ujemne saldo może zbliżyć się do 80 mld USD.
Głównym priorytetem budżetu pozostają bezpieczeństwo i obronność. Na ten sektor przewidziano 4,89 bln UAH – niemal 44 proc. prognozowanego PKB i około dwóch trzecich wszystkich wydatków państwa. To o 518 mld UAH więcej niż przewiduje obowiązujący plan na 2026 rok. Z tej kwoty około 2,3 bln UAH ma zostać przeznaczone na uzbrojenie i sprzęt wojskowy, a kolejne 1,8 bln UAH – na uposażenia żołnierzy.
Porównywanie tych kwot z obecnym budżetem ma jednak ograniczony sens. W czasie wojny rzeczywiste potrzeby obronne regularnie okazują się wyższe od pierwotnie zatwierdzonych, przez co budżet trzeba korygować w ciągu roku. W 2026 roku wydatki na obronność tylko w ramach funduszu ogólnego mogą, według szacunków, przekroczyć kwotę zapisaną w budżecie o 450–550 mld UAH.
Pytanie brzmi: skąd wziąć pieniądze na wszystkie zaplanowane wydatki? Własne zasoby państwa nie wystarczą do ich sfinansowania, dlatego budżet ponownie trzeba będzie bilansować za pomocą krajowych i zagranicznych pożyczek oraz pomocy partnerów. Jednocześnie rząd liczy na zwiększenie wpływów krajowych. Dochody podatkowe budżetu państwa w 2027 roku mają wynieść 2,86 bln UAH – około 350 mld UAH więcej niż w 2026 roku.
Największym źródłem dochodów ma być VAT od towarów importowanych – 859 mld UAH. Z podatku dochodowego od osób fizycznych rząd zamierza uzyskać 689 mld UAH, z VAT od towarów wyprodukowanych w Ukrainie – 385 mld UAH, z akcyzy – 377,5 mld UAH, a z podatku dochodowego od przedsiębiorstw – 339 mld UAH.
Część planowanego wzrostu dochodów zależy jednak od decyzji, które jeszcze nie zapadły. Chodzi między innymi o możliwe podniesienie podstawowej stawki VAT z 20 proc. do 21 proc., utrzymanie 50-procentowego podatku dochodowego dla banków, zmiany w opodatkowaniu dochodów z platform cyfrowych, zmianę zasad zwolnienia dla przesyłek międzynarodowych o wartości do 150 EUR oraz podwyższenie akcyzy na paliwa. Większość tych zmian wymaga jeszcze decyzji Rady Najwyższej.
Wzrosnąć mają również krajowe pożyczki. Rząd planuje pozyskać 544 mld UAH, przede wszystkim poprzez emisję krajowych obligacji skarbowych – niemal o jedną trzecią więcej niż w 2026 roku. Możliwości krajowego rynku długu są jednak ograniczone: środki te służą przede wszystkim finansowaniu bieżących potrzeb i same w sobie nie rozwiązują problemu niedoboru środków.
Głównym źródłem finansowania potrzeb państwa ponownie ma być pomoc międzynarodowa. Ministerstwo Finansów szacuje, że w 2027 roku Ukraina będzie potrzebowała 52,6 mld USD finansowania zewnętrznego.
Rząd liczy na środki z Unii Europejskiej, MFW, Banku Światowego, państw G7 oraz od innych partnerów. Jak wyjaśnił minister finansów Serhij Marczenko, z potrzebnych 52,6 mld USD około 20 mld USD jest już zabezpieczone porozumieniami z partnerami, natomiast pozostałe 32,6 mld USD wciąż stanowi niezabezpieczoną potrzebę finansową.
Mimo niedoboru środków rząd planuje znaczne finansowanie programów wspierających gospodarkę. Około 59 mld UAH przewidziano na ubezpieczenia od ryzyka wojennego i inne mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw, 29 mld UAH – na program preferencyjnych kredytów „5–7–9 procent” i gwarancje państwowe, 10,1 mld UAH – dla Funduszu Rozwoju Innowacji, między innymi na technologie obronne. Kolejne 7,4 mld UAH przeznaczono dla sektora rolnego – na kredytowanie, ubezpieczenia, rozminowywanie i inne programy.
Jednocześnie wsparcie biznesu ma być częściowo finansowane z dodatkowych podatków. Wpływy z ewentualnego podniesienia VAT rząd rozpatruje między innymi jako jedno ze źródeł finansowania ubezpieczeń przedsiębiorstw od ryzyka wojennego. Z kolei na wsparcie branży paliwowej proponuje się przeznaczyć środki z podwyższonej akcyzy na paliwa. Oba rozwiązania wymagają jeszcze poparcia parlamentu.
Osobno w budżecie przewidziano 116 mld UAH na publiczne projekty i programy inwestycyjne, z czego 76,4 mld UAH ma pochodzić od międzynarodowych instytucji finansowych i państw partnerskich.
Stopniowo odbudowywany jest również Fundusz Drogowy. Do jego dyspozycji ma być 52,8 mld UAH, z czego 42,7 mld UAH planuje się przeznaczyć na utrzymanie i rozwój dróg krajowych i lokalnych, a pozostałą część – na spłatę zobowiązań dłużnych.
Wraz z wydatkami na obronność i wsparcie gospodarki rosną również najważniejsze wydatki socjalne. Na programy realizowane przez Ministerstwo Polityki Społecznej przewidziano około 540 mld UAH – mniej więcej o 73 mld UAH więcej niż w tym roku. Niemal 293 mld UAH wyniesie transfer do Funduszu Emerytalnego, 66,4 mld UAH przewidziano na wsparcie osób z niepełnosprawnościami i ich integrację społeczną, a 83,2 mld UAH – na pomoc dla osób wewnętrznie przesiedlonych i związane z nią programy mieszkaniowe. W tym 39,6 mld UAH przeznaczono na pomoc w zapewnieniu mieszkań osobom wewnętrznie przesiedlonym, a 11,5 mld UAH – na wypłaty za zniszczone mienie.
Płacę minimalną planuje się podnieść o 10 proc. – do 9546 UAH, a minimum socjalne dla osób zdolnych do pracy – o 11 proc., do 3691 UAH. Jednocześnie automatycznie zwiększy to część obciążeń przedsiębiorców, ponieważ z tymi wskaźnikami powiązane są wysokość jednolitej składki na ubezpieczenia społeczne oraz niektóre stawki podatku jednolitego.
Na edukację i naukę przewidziano 328,5 mld UAH – około 51 mld UAH więcej niż w 2026 roku. Z tej kwoty 235,3 mld UAH ma zostać przeznaczone na wynagrodzenia pracowników oświaty.
Wydatki na ochronę zdrowia wzrosną do około 293 mld UAH. Największą pozycją jest 225 mld UAH na program gwarancji medycznych. Na scentralizowane zakupy leków zapisano 20,8 mld UAH, a kolejne 10 mld UAH – na program badań przesiewowych dla osób w wieku od 40 lat.
Osobnego finansowania w projekcie budżetu nie otrzymały dwa najbardziej nagłaśniane programy rządowe ostatnich lat – „Narodowy cashback” oraz zimowy program wsparcia ludności. Oba były swego czasu aktywnie promowane przez władze, jednak na 2027 rok nie przewidziano na nie odrębnych wydatków. Nie oznacza to jednak, że programy zostaną definitywnie zakończone: w razie potrzeby rząd będzie mógł szukać dla nich środków w ramach innych programów budżetowych.
Utrzymane zostaje natomiast finansowanie telemaratonu „Jedyni nowyny”. Stworzony na początku pełnoskalowej inwazji jako wspólny format informacyjny, z czasem stał się przedmiotem ciągłej krytyki dotyczącej zasadności jego dalszego funkcjonowania i finansowania z budżetu. Telemaraton krytykowali również międzynarodowi partnerzy Ukrainy, między innymi z powodu niedopuszczenia do wspólnej emisji kanałów telewizyjnych związanych z opozycją. Komisja Europejska także wielokrotnie podnosiła kwestię zasadności dalszego funkcjonowania maratonu w obecnej formule. Mimo to w projekcie budżetu na odpowiedni program przewidziano 1,6 mld UAH wobec 1,5 mld UAH w tym roku.
Budżet na 2027 rok został więc skonstruowany przy dość trudnym zestawie uwarunkowań: słabym wzroście gospodarczym, rosnących wydatkach wojennych i socjalnych oraz ograniczonych zasobach wewnętrznych. Część dodatkowych środków rząd zamierza uzyskać dzięki wyższym wpływom podatkowym i możliwym zmianom w podatkach, kluczowe pozostaje jednak finansowanie zewnętrzne. Wykonanie budżetu będzie więc w dużej mierze zależało od tego, czy Ukrainie uda się pozyskać planowane 52,6 mld USD wsparcia międzynarodowego.