31 lipca 2026. Ukraina właśnie zakończyła przejście na europejski model regulacji rynku wyrobów budowlanych, oparty na rozporządzeniu UE nr 305/2011. Jednak w czasie, gdy kraj dostosowywał swoje przepisy do tych regulacji, Unia Europejska przyjęła już nowe rozporządzenie 2024/3110. Oznacza to, że Ukraina ponownie będzie musiała znowelizować swoje ustawodawstwo i dostosować je do zaktualizowanych wymogów unijnych.
Kilka lat temu Ukraina rozpoczęła reformę rynku wyrobów budowlanych, aby dostosować go do europejskich standardów. Podstawą zmian stała się ustawa Ukrainy „O udostępnianiu wyrobów budowlanych na rynku”, która zastąpiła przestarzały system regulacji technicznych. Równolegle nowelizowano akty wykonawcze, wdrażano normy zharmonizowane oraz nowe zasady oceny zgodności wyrobów.
Proces ten zakończył się dopiero na początku 2026 roku, kiedy rynek w pełni przeszedł na model oparty na rozporządzeniu UE nr 305/2011. Tymczasem jeszcze wcześniej Unia Europejska przyjęła nowe rozporządzenie 2024/3110, które stopniowo zastępuje dotychczas obowiązujące przepisy.
Mimo wejścia w życie nowego unijnego rozporządzenia wcześniejsza reforma przeprowadzona w Ukrainie nie okazała się daremna. W ostatnich latach w kraju praktycznie od podstaw zbudowano system regulacji technicznych rynku wyrobów budowlanych. Przyjęto podstawowe przepisy regulujące obrót tymi wyrobami, wdrożono europejskie podejście do potwierdzania zgodności poprzez deklaracje właściwości użytkowych, rozpoczęto harmonizację krajowych norm z normami europejskimi oraz stworzono podstawy prawne do wzajemnego uznawania wyrobów i dalszej integracji ukraińskiego rynku z jednolitym rynkiem UE.
W Ministerstwie Rozwoju Wspólnot i Terytoriów podkreślają, że nowe rozporządzenie nie oznacza odejścia od już przeprowadzonej reformy. Jest ono kolejnym etapem harmonizacji ukraińskiego ustawodawstwa z przepisami Unii Europejskiej, uwzględniającym nowe wymagania obowiązujące w UE.
Jednym z najważniejszych kierunków zmian będzie cyfryzacja. Znaczna część informacji o wyrobach ma zostać przeniesiona do formy elektronicznej. Planowane jest wdrożenie cyfrowych deklaracji, cyfrowych paszportów wyrobów oraz nowoczesnych mechanizmów wymiany informacji między producentami, organami państwowymi i uczestnikami rynku.
Równie istotny nacisk położono na kwestie środowiskowe. Unia Europejska coraz większą wagę przywiązuje do wpływu wyrobów budowlanych na środowisko w całym ich cyklu życia – od produkcji aż po ponowne wykorzystanie lub recykling. Oznacza to, że producenci będą musieli potwierdzać nie tylko parametry techniczne swoich wyrobów, lecz także ich właściwości środowiskowe.
Ponadto nowe rozporządzenie doprecyzowuje zasady nadzoru rynku, zwiększa przejrzystość informacji o wyrobach oraz przewiduje uproszczone procedury dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Ukraina dopiero rozpoczyna przygotowania do wdrożenia nowego rozporządzenia. Przed nią oficjalne tłumaczenie dokumentu, analiza jego postanowień oraz przygotowanie zmian legislacyjnych. Równolegle konieczna będzie aktualizacja aktów wykonawczych, norm zharmonizowanych, procedur nadzoru rynku oraz mechanizmów oceny zgodności, tak aby odpowiadały nowym wymaganiom Unii Europejskiej.
Jak podkreśla przewodnicząca parlamentarnej Komisji ds. Organizacji Władzy Państwowej, Samorządu Terytorialnego, Rozwoju Regionalnego i Urbanistyki, Ołena Szulak, nowe przepisy będą dla ukraińskich przedsiębiorstw oznaczały zarówno dodatkowe koszty, jak i nowe możliwości. Producenci będą musieli dostosować dokumentację, wdrożyć narzędzia cyfrowe, potwierdzać nowe właściwości wyrobów oraz uwzględniać wymagania środowiskowe.
Jednocześnie harmonizacja przepisów otwiera szersze możliwości eksportu do Unii Europejskiej. Im bardziej ukraińskie regulacje będą zbliżone do unijnych, tym mniej barier administracyjnych napotkają producenci przy wprowadzaniu swoich wyrobów na rynki państw członkowskich UE. Dla wielu przedsiębiorstw będzie to oznaczać nie tylko dodatkowe koszty, lecz także dostęp do nowych rynków zbytu.
Pojawia się jednak naturalne pytanie: czy wprowadzenie nowych przepisów doprowadzi do wzrostu cen materiałów budowlanych? Samo nowe rozporządzenie nie wprowadza żadnych nowych cen ani opłat. Jego wdrożenie będzie jednak wymagało określonych inwestycji.
Producenci mogą ponieść koszty związane z aktualizacją dokumentacji, cyfryzacją procesów, potwierdzaniem nowych właściwości wyrobów oraz spełnieniem wymogów środowiskowych. Część tych wydatków może zostać uwzględniona w kosztach produkcji.
Na razie jednak jest zbyt wcześnie, aby przesądzać o nieuniknionym wzroście cen materiałów budowlanych. Ostateczny efekt będzie zależał od sposobu wdrożenia nowych przepisów przez Ukrainę, długości okresów przejściowych oraz tego, czy producenci otrzymają wsparcie w procesie dostosowania się do nowych wymagań. W dłuższej perspektywie harmonizacja przepisów może wręcz zwiększyć konkurencję i ograniczyć koszty administracyjne ponoszone przez przedsiębiorstwa.
Znaczenie tej reformy wykracza jednak daleko poza ewentualne zmiany cen. To właśnie zgodnie z nowymi zasadami będzie funkcjonował rynek, który odegra kluczową rolę w powojennej odbudowie Ukrainy.
Od stopnia dostosowania ukraińskiego ustawodawstwa do prawa Unii Europejskiej będzie zależeć integracja krajowych producentów z jednolitym rynkiem UE, wykorzystanie europejskich materiałów w projektach odbudowy oraz przewidywalność otoczenia regulacyjnego dla inwestorów.
Historia nowego rozporządzenia pokazuje również inną cechę procesu integracji europejskiej. Jednorazowe dostosowanie prawa przestaje wystarczać. Unijne przepisy są stale aktualizowane, dlatego Ukraina będzie musiała nie tylko nadążać za zmianami, lecz także nauczyć się szybko na nie reagować.