8 czerwca 2026. Wojna zmieniła codzienność milionów ukraińskich dzieci. Alarmy przeciwlotnicze, przymusowe migracje, rozłąka z bliskimi i niepewność jutra stały się doświadczeniem całego pokolenia. W takich warunkach szkoła pełni dziś nie tylko funkcję edukacyjną. Coraz częściej jest miejscem odbudowy poczucia bezpieczeństwa, budowania relacji społecznych i wzmacniania odporności psychicznej najmłodszych.
W odpowiedzi na te wyzwania Czepczyński Family Foundation (CFF), przy współpracy z Polsko-Ukraińską Izbą Gospodarczą, zrealizowała w Ukrainie program wspierający rozwój kompetencji społecznych i emocjonalnych dzieci oraz młodzieży współfinansowany przez amerykańską organizację Direct Relief. Jego celem było budowanie odporności psychicznej uczniów i przedszkolaków poprzez rozwijanie empatii, umiejętności komunikacyjnych oraz świadomości emocjonalnej.
565 szkół, 1650 nauczycieli i tysiące dzieci
W ramach projektu 550 szkół podstawowych z pięciu obwodów Ukrainy – kijowskiego, lwowskiego, iwano-frankowskiego, odeskiego i tarnopolskiego – otrzymało pakiety edukacyjne „ABC Empatii” w języku ukraińskim. Z racji na ogromne zapotrzebowanie Fundacja przekazała dodatkowe 15 pakietów dla placówek w obwodzie Lwowskim, tym samym uposażając łącznie 565 szkół i przedszkoli.
Realizacja tak szeroko zakrojonych działań na terytorium objętym działaniami wojennymi wymagał zaangażowania 5 koordynatorów regionalnych w Ukrainie i jednej koordynator zarządzającej centralnie całym projektem z Kijowa. To zadanie zostało powierzone Polsko-Ukraińskiej Izbie Gospodarczej, która posiada swoje oddziały i przedstawicieli w wielu regionach Ukrainy. Projekt otrzymał rekomendacje Ministerstwa Zdrowia Ukrainy, program nauczania został zatwierdzony przez Ukraiński Instytut Modernizacji Treści Edukacyjnych. Współpraca z szkołami i nauczycielami wymagała konsultacji z Ministerstwem Edukacji i Nauki Ukrainy.
Równolegle przeprowadzono szkolenia dla 1650 nauczycieli i pedagogów, którzy zdobyli kompetencje pozwalające wykorzystywać materiały podczas codziennej pracy z dziećmi. Program został zaprojektowany tak, aby wspierać rozwój inteligencji emocjonalnej, budowanie relacji opartych na szacunku oraz wzmacnianie poczucia wspólnoty – wartości szczególnie ważnych w społeczeństwie doświadczającym skutków wojny.
Choć projekt opierał się na konkretnych narzędziach edukacyjnych, jego efekty wykraczały daleko poza tradycyjnie rozumianą edukację.
Jedna z nauczycielek z obwodu lwowskiego podkreśla, że udział w programie zmienił sposób postrzegania codziennych relacji w klasie.
„Zafascynowało mnie, jak gry, ćwiczenia i żywa komunikacja mogą budować świadomość uczuć innych osób. Po zajęciach pozostało we mnie poczucie ciepła, bliskości i chęć czynienia świata lepszym miejscem. Było to naprawdę wartościowe i inspirujące doświadczenie dla mnie i dla moich uczniów” – mówi.
Podobne obserwacje płyną z obwodu odeskiego.
„Nowa wiedza na temat rozwoju inteligencji emocjonalnej oraz wyrażania empatii to kluczowy element rozwoju emocjonalnego i społecznego. W grupach realizujących projekt panuje przyjazna atmosfera, a poprawa relacji między dziećmi jest wyraźnie widoczna” – podkreśla nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej uczestnicząca w programie.
Edukacja jako wsparcie psychologiczne
Program „ABC Empatii” został opracowany jako praktyczne narzędzie wspierające nauczycieli w rozwijaniu kompetencji społecznych i emocjonalnych dzieci. Jego podstawą są materiały dydaktyczne, scenariusze zajęć oraz publikacje pomagające rozmawiać z dziećmi o emocjach, różnorodności, współpracy i wzajemnym szacunku.
W realiach wojennych takie działania nabierają szczególnego znaczenia. Psychologowie i pedagodzy od lat wskazują, że umiejętność rozpoznawania emocji, budowania relacji i radzenia sobie ze stresem stanowi jeden z najważniejszych elementów odporności psychicznej. To właśnie te kompetencje pomagają dzieciom lepiej funkcjonować w sytuacjach kryzysowych i ograniczać długofalowe skutki traumatycznych doświadczeń.
Sukces projektu ujawnił ogromną skalę potrzeb
Rezultaty programu szybko zainteresowały kolejne placówki edukacyjne. W efekcie realizacji projektu Czepczyński Family Foundation oraz Polsko-Ukraińska Izba Gospodarcza zaczęły otrzymywać oficjalne wnioski od przedszkoli, szkół, nauczycieli oraz samorządów lokalnych o rozszerzenie działań na kolejne regiony kraju.
Zgłoszenia dotyczą dostarczenia pakietów „ABC Empatii” oraz „ABC Emocji” do aż 9.585 placówek edukacyjnych z 17 regionów Ukrainy.
Skala zainteresowania pokazuje, że potrzeby związane ze wsparciem zdrowia psychicznego dzieci są znacznie większe niż możliwości pojedynczego projektu. Jednocześnie jest to wyraźny sygnał, że nauczyciele i lokalne społeczności dostrzegają wartość programów rozwijających kompetencje emocjonalne oraz budujących kulturę wzajemnego szacunku i współpracy.
Inwestycja w przyszłość Ukrainy
Odbudowa Ukrainy nie będzie polegała wyłącznie na rekonstrukcji zniszczonych budynków i infrastruktury. Równie ważna będzie odbudowa kapitału społecznego oraz troska o dobrostan psychiczny młodego pokolenia.
Projekt realizowany przez Czepczyński Family Foundation przy wsparciu Direct Relief i Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej pokazuje, że skuteczna pomoc może łączyć działania edukacyjne, społeczne i psychologiczne. Wyposażenie 565 szkół w pakiety „ABC Empatii” oraz przeszkolenie 1650 nauczycieli to konkretne wsparcie dla tysięcy dzieci. Jeszcze bardziej wymowna jest jednak liczba prawie 10 tysięcy placówek, które zgłosiły chęć udziału w programie.
To dowód, że w Ukrainie istnieje ogromne zapotrzebowanie na inicjatywy wzmacniające odporność psychiczną dzieci i młodzieży. W kraju, który każdego dnia mierzy się z konsekwencjami wojny, empatia staje się nie tylko wartością wychowawczą, ale również jednym z fundamentów przyszłej odbudowy społeczeństwa. Wyzwaniem pozostaje teraz sprostanie zapotrzebowaniu tysięcy szkół i przedszkoli na projekty ABC Empatii i ABC Emocji oraz potrzebie przeszkolenia 30.000 nauczycieli z terenu całej Ukrainy. Potrzeba zarówno środków na pakiety edukacyjne jak i ekspertów do pracy z nauczycielami i pedagogami. W tym celu w kwietniu 2026 r. podpisane zostało memorandum o współpracy między CFF i Ukraińskim Uniwersytetem Państwowym im. Dragomanowa. Szukamy nadal innych instytucji i partnerów gotowych wesprzeć zdrowie psychiczne dzieci i nauczycieli w Ukrainie.
Paweł Kaczmarczyk
Koordynator Projektu
Czepczynski Family Foundation
www.cff.edu.pl
fundacja@cff.edu.pl