1 czerwca 2026. Ministerstwo Gospodarki Ukrainy opracowuje 15-letnią strategię gospodarczą. Dokument pod nazwą „Gospodarka przyszłości” zakłada przejście do liberalnego modelu ekonomicznego, opartego na prywatnej inicjatywie, inwestycjach, rozwoju przemysłu przetwórczego oraz integracji ze standardami Unii Europejskiej. O szczegółach nowej strategii opowiedziała wiceminister gospodarki Daryna Marczak w wywiadzie dla Forbes Ukraina.
Jak podkreśliła wiceminister, rząd wspólnie z Bankiem Światowym pracował nad dokumentem przez blisko rok. Głównym celem było zsynchronizowanie wizji wewnętrznych i zagranicznych interesariuszy dotyczącej tego, jaką gospodarkę Ukraina chce budować.
Daryna Marczak twierdzi, że zapotrzebowanie na taki dokument płynie przede wszystkim zarówno ze strony ukraińskiego, jak i międzynarodowego biznesu. Inwestorzy ostrożnie podchodzą do nowych projektów bez jasnej wizji rozwoju gospodarczego Ukrainy w kolejnych latach. Strategia ma również pomóc w ustaleniu priorytetów oraz bardziej efektywnym wykorzystaniu ograniczonych zasobów krajowych i środków donorów.
Minister podkreśliła, że dokument opiera się na trzech scenariuszach wzrostu gospodarczego – status quo, umiarkowanym oraz scenariuszu wysokiego wzrostu.
„Według modelowania Banku Światowego Ukraina może dążyć do wzrostu PKB na poziomie 6 proc. rocznie. To ambitny cel, który wymaga przezwyciężenia szeregu ograniczeń strukturalnych. Naszym celem jest co najmniej podwojenie PKB w ciągu najbliższych 10 lat oraz znaczne zmniejszenie różnic w dochodach na mieszkańca” – podkreśliła Marczak.
Zdaniem Daryny Marczak głównym celem strategii jest budowa liberalnego modelu gospodarczego, opartego na prywatnej inicjatywie, rozwoju przemysłu, przyciąganiu inwestycji krajowych i zagranicznych oraz dostosowaniu do dyrektyw UE. Fundamentem „Gospodarki przyszłości” mają być inwestycje, rozwój kapitału ludzkiego oraz wyraźny wzrost produktywności.
Podstawą nowego modelu gospodarczego ma być natomiast proste i przejrzyste otoczenie regulacyjne.
„Państwo powinno tworzyć możliwości, a sektor prywatny je wykorzystywać. Sektory IT, rolniczy i obronny rozwinęły się właśnie dlatego, że pojawiły się liberalne warunki dla biznesu. Dotyczy to również produktów podwójnego zastosowania. Chcemy uprościć regulacje w energetyce, aby firma zainteresowana inwestowaniem w ten sektor mogła zrobić to szybko i bez zbędnych przeszkód” – wyjaśniła wiceminister.
Jednym z najbardziej wrażliwych elementów „Gospodarki przyszłości” pozostają zmiany podatkowe i ograniczanie szarej strefy. Jak zaznaczyła Daryna Marczak, dokument nie przewiduje radykalnej zmiany stawek podatkowych, lecz koncentruje się na uproszczeniu administracji podatkowej i stworzeniu warunków, w których legalne prowadzenie działalności będzie po prostu bardziej opłacalne.
„Nasze podstawowe założenie jest takie, że najpierw trzeba stworzyć wygodny system administracji podatkowej” – wyjaśniła wiceminister. Według niej strategia jest odpowiedzią zarówno na dyskusje dotyczące rozszerzenia bazy podatkowej, jak i na oczekiwania biznesu związane ze stabilnymi zasadami gry.
Wśród największych problemów rząd wskazuje wynagrodzenia wypłacane „pod stołem”, ukrywanie części działalności poprzez system FOP oraz nielegalną działalność i przemyt. To właśnie dlatego – jak zaznacza Marczak – w ubiegłym roku pojawiały się pomysły wprowadzenia VAT dla FOP-ów.
W Ministerstwie Gospodarki podkreślają, że podnoszenie podatków bez ograniczania szarej strefy jedynie pogłębia nierówność między firmami działającymi transparentnie a tymi, które nadal funkcjonują poza oficjalnym obiegiem. Dlatego rząd stawia na cyfryzację i uproszczenie procedur podatkowych, co ma obniżyć koszty administracyjne po stronie biznesu.
W dokumencie pojawia się również pojęcie „kontraktu społecznego”. Jak wyjaśniła wiceminister gospodarki, chodzi o głębokie zmiany strukturalne – od systemu wynagrodzeń w sektorze publicznym i zasad płacenia podatków po funkcjonowanie instytucji państwowych oraz walkę z szarą strefą. Obecnie powstaje lista priorytetowych kroków, które w najbliższym czasie mają zostać uzgodnione między organami państwa, a następnie omówione z biznesem.
Chodzi m.in. o reformę systemu emerytalnego, która ma zachęcać do legalnego zatrudnienia, oraz zmiany w prawie pracy – elastyczne formy zatrudnienia czy zniesienie ograniczeń dla kobiet w niektórych zawodach.
„Ogólna logika nowego kontraktu społecznego polega na tym, że państwo zapewnia warunki do wzrostu gospodarczego i ochronę socjalną, natomiast obywatele i biznes uczestniczą w konsolidacji fiskalnej poprzez legalne zatrudnienie i płacenie podatków” – podkreśliła Marczak.
Znaczna część prezentacji strategii „Gospodarka przyszłości” została poświęcona doświadczeniom Polski oraz najlepszym praktykom wypracowanym przez polską gospodarkę. Daryna Marczak wyjaśniła, dlaczego właśnie polski model został wybrany jako punkt odniesienia.
„Polska jest bardzo bliska Ukrainie pod względem warunków startowych. Jedna z kluczowych tez mówi o tym, że około jedna trzecia wzrostu gospodarczego Polski w ciągu ostatnich 10 lat wynikała ze wzrostu produktywności. W Polsce funkcjonował osobny narodowy program innowacji i wspierania produktywności, a to doświadczenie może być bardzo przydatne dla Ukrainy” – zaznaczyła urzędniczka.
Wiktoria Czyrwa
Image by Dennis Larsen from Pixabay