22 czerwca 2026 roku. Problem blokowania faktur VAT, który jeszcze kilka lat temu był jednym z najbardziej dotkliwych problemów dla biznesu, stopniowo traci na znaczeniu. Według danych Państwowej Służby Podatkowej odsetek blokowanych faktur VAT spadł z 0,76% na początku 2025 roku do 0,14%. Jednocześnie przedstawiciele środowiska biznesowego przyznają, że liczba skarg rzeczywiście się zmniejszyła, jednak sam system administrowania podatkiem VAT nadal pozostaje wrażliwym obszarem dla przedsiębiorców.
Pełniąca obowiązki szefa Państwowej Służby Podatkowej Łesia Karnauch podczas spotkania z przedsiębiorcami poprzedzającego posiedzenie Rady Przedsiębiorców poinformowała, że problem blokowania faktur nie znajduje się już wśród trzech najczęściej zgłaszanych przez biznes kwestii za pośrednictwem platformy „Puls”. Jak podkreśliła, jeszcze półtora roku temu był to jeden z kluczowych problemów przedsiębiorców, podczas gdy obecnie wskaźnik blokowania faktur wynosi 0,14%. W Służbie podatkowej zapewniają również, że nadal pracują nad udoskonalaniem systemu monitorowania kryteriów oceny ryzyka.
Zmniejszenie liczby blokad wiąże się przede wszystkim ze zmianami w procedurze wstrzymywania rejestracji faktur VAT oraz korekt podatkowych. Nowe zasady zostały zatwierdzone przez rząd w sierpniu 2025 roku i weszły w życie jesienią tego samego roku. Ich celem było ograniczenie obciążeń administracyjnych dla uczciwych podatników oraz skoncentrowanie kontroli na operacjach obarczonych podwyższonym ryzykiem.
Jedną z kluczowych zmian było podniesienie progów umożliwiających bezwarunkową rejestrację faktur. Zwiększono między innymi limity dotyczące wartości dostaw, transakcji z jednym kontrahentem oraz faktur o niewielkiej wartości. Dzięki temu większa liczba standardowych operacji może być rejestrowana bez dodatkowej ingerencji organów podatkowych. Zmieniono również podejście do tzw. pozytywnej historii podatkowej podatnika. Przedsiębiorstwa, które regularnie deklarują i opłacają podatki, uzyskały większe możliwości uniknięcia blokad w przypadku typowych operacji.
Osobne rozwiązania przewidziano dla firm działających na terenach o podwyższonym ryzyku bezpieczeństwa. Dla takich podatników wprowadzono mechanizmy mające uprościć rejestrację faktur VAT i zapewnić ciągłość działalności gospodarczej w warunkach wojny. Ponadto usprawniono automatyczne uwzględnianie tabel danych podatnika VAT, co ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw realizujących regularne i powtarzalne operacje.
Według ocen przytaczanych przez ukraińskie media, powołujące się na przedstawicieli organizacji biznesowych, po wprowadzeniu nowych zasad liczba zgłoszeń dotyczących blokowania faktur wyraźnie spadła. Część przedsiębiorców wiąże tę zmianę nie tylko z nowelizacją przepisów, lecz także z bardziej aktywnym dialogiem między biznesem, administracją podatkową i rządem. Jednocześnie środowisko biznesowe nie uważa jeszcze problemu za całkowicie rozwiązany.
Najważniejszą kwestią pozostaje przewidywalność systemu. Nawet po zmianach blokada jest możliwa, jeśli podatnik lub dana operacja zostaną uznane za ryzykowne. Dla przedsiębiorców istotne jest, aby kryteria te były stosowane w jednakowy sposób we wszystkich regionach, a organy podatkowe przekazywały wystarczające informacje na temat przyczyn wstrzymania rejestracji faktury.
Kolejnym problemem pozostaje zależność procedur od wewnętrznych algorytmów administracji podatkowej oraz decyzji podejmowanych na poziomie lokalnym. Przedstawiciele biznesu zwracają uwagę, że podatnik nie zawsze od razu rozumie, jakie okoliczności doprowadziły do uznania go za podmiot ryzykowny lub do zablokowania konkretnej operacji. Z tego powodu nawet spadek liczby blokad nie eliminuje potrzeby dalszego doprecyzowania zasad oraz zwiększenia przejrzystości procedur.
Równocześnie dla biznesu coraz większego znaczenia nabierają inne kwestie, w szczególności kontrole podatkowe, zwroty VAT, unieważnianie rejestracji podatników VAT oraz wykonywanie orzeczeń sądowych w sporach podatkowych. Oznacza to, że zmniejszenie liczby blokad nie jest równoznaczne z całkowitym zniknięciem ryzyk podatkowych dla przedsiębiorców.
W praktyce zmiany wprowadzone jesienią 2025 roku przyniosły zauważalny efekt techniczny: udział zablokowanych faktur zmniejszył się, a liczba skarg dotyczących tego problemu wyraźnie spadła. Dalsza skuteczność systemu będzie jednak zależała od tego, jak przejrzyście będą działały kryteria oceny ryzyka, czy praktyka ich stosowania będzie jednolita w całym kraju oraz czy administracji podatkowej uda się utrzymać równowagę między zwalczaniem schematów służących minimalizacji VAT a zapewnieniem normalnych warunków funkcjonowania uczciwego biznesu.
Wiktoria Czyrwa