4 grudnia 2025. Rada Najwyższa uchwaliła budżet na 2026 rok. Mimo obaw głosów wystarczyło — dokument poparło 257 deputowanych. W ustawie zapisano podwyżki wynagrodzeń dla nauczycieli, zwiększenie świadczeń socjalnych oraz rozszerzenie programów dla weteranów, osób przesiedlonych, ochrony zdrowia i edukacji. To już piąty budżet w warunkach pełnoskalowej wojny.
Według danych Ministerstwa Finansów, w 2026 roku wydatki budżetu państwa wyniosą około 4,837 bln UAH, a dochody — 2,918 bln UAH. Deficyt ustalono na poziomie około 18,5 proc. PKB, a jego pokrycie w dużej mierze zależeć będzie od wsparcia międzynarodowego. Rząd liczy na finansowanie zewnętrzne w wysokości około 44 mld USD, przy czym część tej kwoty nadal nie ma ostatecznie potwierdzonych źródeł.
Sektor obronny, jak podkreśla minister finansów Serhij Marczenko, pozostaje priorytetem.
Na bezpieczeństwo i obronę przewidziano około 2,806 bln UAH, czyli około 27,2 proc. PKB. Cała baza podatkowa oraz środki z krajowych pożyczek mają zostać skierowane właśnie na finansowanie potrzeb obronnych. Z tej kwoty ponad 1,27 bln UAH trafi na uposażenie wojskowych, a około 709 mld UAH — na zakup broni, dronów i sprzętu wojskowego, tworzenie rezerw oraz inne powiązane potrzeby. Formalnie poziom ten odpowiada planom na 2025 rok, ale biorąc pod uwagę dodatkowe decyzje o zwiększeniu wydatków obronnych w drugiej połowie bieżącego roku, realne finansowanie sektora w 2026 roku będzie nieco niższe.
Jedną z głównych sensacji procesu budżetowego jest postęp w sferze edukacji. Po długich dyskusjach między rządem, parlamentem a branżowymi organizacjami w dokumencie zapisano największe od czasu pełnoskalowej inwazji zwiększenie wydatków na system oświaty. Od 1 stycznia 2026 roku wynagrodzenia zasadnicze nauczycieli oraz pracowników dydaktycznych i naukowo-dydaktycznych wzrosną o 30 proc., a do września rząd ma przygotować nowy model wynagradzania, który zastąpi dotychczasowy i stanie się podstawą do dalszych korekt. Łącznie sektor edukacji otrzyma około 279 mld UAH, czyli o prawie 80 mld więcej niż w 2025 roku, co znacząco przekracza kwoty przedstawione w pierwszym czytaniu. W pakiecie decyzji edukacyjnych przewidziano stopniowe podwyższanie płac, inwestycje w bezpieczną infrastrukturę, zakup podręczników, szkolnych autobusów oraz rozszerzenie programu bezpłatnych posiłków, który według rządu obejmie około 3,5 mln uczniów.
Budżet na 2026 rok przywraca również państwo do praktyki systematycznego przeglądu standardów socjalnych.
Prognoza rządowa przewiduje inflację na poziomie około 9,9 proc. w 2026 roku i w takim właśnie zakresie ustalono wzrost minimum socjalnego. Od 1 stycznia 2026 roku minimum socjalne dla głównych kategorii ludności zostaje podniesione, a minimalna emerytura dla osób, które utraciły zdolność do pracy, wzrośnie do 2595 UAH. Na ochronę socjalną rząd przeznacza około 468,5 mld UAH, w tym ponad 251 mld UAH jako transfer dla Funduszu Emerytalnego na wypłatę emerytur i ich marcową indeksację.
Istotnie rozszerza się pakiet wsparcia rodzin z dziećmi. Jednorazowa pomoc przy urodzeniu dziecka rośnie z 10 tys. do 50 tys. UAH, a miesięczna pomoc na opiekę nad dzieckiem do pierwszego roku życia zwiększa się z 860 do 7 tys. UAH. Uruchomiony zostaje nowy program „e-Jasła” — miesięczne wypłaty w wysokości 7 tys. UAH na dzieci w wieku od roku do trzech lat, pod warunkiem podjęcia pracy przez rodziców. Zachowana zostaje również jednorazowa pomoc „Pakiet ucznia” dla pierwszoklasistów w wysokości 5 tys. UAH. W tym bloku skupiono większość nowych inicjatyw społecznych, na które szczególną uwagę zwraca Ministerstwo Finansów.
Ochrona zdrowia w 2026 roku otrzyma 258,6 mld UAH. Z tej kwoty 191,6 mld UAH zostanie przeznaczone na program gwarancji medycznych: leczenie ciężkich urazów, chorób onkologicznych i sercowo-naczyniowych, rehabilitację, operacje wysokospecjalistyczne. Osobną pozycją zapisano środki na podwyżki wynagrodzeń lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz pracowników pogotowia ratunkowego — do około 35 tys. UAH, co obejmuje około 25 tys. lekarzy rodzinnych i kilka tysięcy ratowników. Kontynuowane są programy refundacji leków na choroby przewlekłe oraz centralne zakupy drogich preparatów.
Na politykę wobec weteranów rząd przeznacza 18,9 mld UAH, czyli o ponad 6 mld więcej niż w 2025 roku. To zarówno rekompensaty za mieszkania dla weteranów z niepełnosprawnością, jak i rozwój przestrzeni weteranów oraz programy przekwalifikowania, leczenia, rehabilitacji, a także zapewnienia opieki stomatologicznej i protetycznej. W osobnej pozycji wydatków ujęto stworzenie Narodowego Wojskowego Cmentarza Memorialnego.
Kolejnym priorytetem, który rząd wyróżnia oddzielnie, jest wsparcie dla osób wewnętrznie przesiedlonych. Na programy dla takich osób przewidziano ponad 72 mld UAH. Obejmują one pomoc na utrzymanie, rekompensaty za zniszczone lub uszkodzone mieszkania, udział w programach „eOselia” i „eOdbudowa”, subwencje na fundusze tymczasowego zakwaterowania, rekompensatę kosztów komunalnych w ramach programu „Przystań” oraz nowe instrumenty wsparcia najmu. Część środków zostanie skierowana na remont mieszkań oraz rozwój sieci usług społecznych — od schronisk po całodobową opiekę stacjonarną.
Blok gospodarczy budżetu odpowiada logice gospodarki wojennej: państwo stara się wspierać biznes tam, gdzie tworzy to miejsca pracy i pomaga utrzymywać bazę podatkową. Program „Tanie kredyty 5–7–9%” zostaje utrzymany z pulą około 18 mld UAH, fundusz innowacji otrzyma ponad 7 mld UAH, przewidziano finansowanie programów dekarbonizacji, efektywności energetycznej oraz specjalnych funduszy inwestycyjnych, w tym amerykańsko-ukraińskiego funduszu odbudowy. Programy mieszkaniowe — „eOselia”, wsparcie mieszkalnictwa dla wojskowych, medyków i osób przesiedlonych — również koncentrują znaczące środki i są traktowane przez rząd jako część polityki odbudowy.
Sektor rolny w 2026 roku otrzyma około 14,1 mld UAH. To wsparcie producentów na terenach przyfrontowych, ubezpieczenia produkcji rolnej, programy nawadniania i melioracji oraz finansowanie humanitarnego rozminowywania gruntów rolnych. Osobno ujęto transfery do budżetów lokalnych — około 283,9 mld UAH na wynagrodzenia nauczycieli, edukację, ochronę zdrowia, opiekę społeczną i projekty inwestycyjne na poziomie lokalnym. Łączna pula inwestycji publicznych przekracza 111 mld UAH, które rozdzielane są między infrastrukturę transportową, energetyczną, komunalną, społeczną i edukacyjną.
Rząd oczekuje wzrostu realnego PKB na poziomie około 2,4 proc., inflacji w granicach 9,9 proc. oraz dalszego wzrostu nominalnego PKB do ponad 10 bln UAH. Poziom długu publicznego i gwarantowanego, według szacunków, osiągnie około 106 proc. PKB. Średnioroczny kurs hrywny do dolara w wyliczeniach budżetowych określono na poziomie 45,7 UAH/$, zaś do euro — około 49,4 UAH/€. Ministerstwo Finansów podkreśla, że są to kursy techniczne i nie wyznaczają polityki kursowej Narodowego Banku Ukrainy.
Po uchwaleniu w drugim czytaniu i całościowo, ustawa o budżecie państwa na 2026 rok musi zostać podpisana przez prezydenta i oficjalnie opublikowana. Następnie Ministerstwo Finansów oraz Państwowa Służba Skarbowa będą mogły rozpocząć techniczne przygotowania do wykonania budżetu: zatwierdzenie układu wykonawczego, przekazanie planów finansowych dysponentom środków oraz otwarcie rachunków budżetowych. Rząd liczy również, że zatwierdzony dokument stanie się podstawą do dalszych negocjacji z partnerami międzynarodowymi w sprawie finansowania deficytu.