28 listopada 2025. Konferencja Polsko – Ukraińskiej Izby Gospodarczej w Rzeszowie (26 i 27 listopada 2025) pokazała, jakie obszary wymagają wspólnej pracy, aby granica polsko–ukraińska a zarazem granica Ukrainy i Unii Europejskiej sprzyjała współpracy, a nie stałą się barierą rozwoju. W trakcie debat przedstawiciele rządu, samorządów, służb granicznych oraz biznesu z Polski i Ukrainy podkreślali, że sprawnie działająca granica to warunek bezpieczeństwa, stabilności gospodarczej dynamiki wymiany handlowej. Zaznaczano, że o funkcjonowaniu granicy należy rozmawiać w dialogu, a nie w konflikcie.
Kluczowe ogłoszenia podczas konferencji:
- awizacja na polsko – ukraińskiej granicy: Zbigniew Stawicki, Wiceminister Finansów i Wiceszef Krajowej Administracji Skarbowej powiedział, że trwają prace nad tym, by kierowcy na polsko-ukraińskiej granicy przyjeżdżali do odprawy na określoną godzinę. Dodał, że wprowadzony zostanie elektroniczny obieg dokumentów, co skróci czas odprawy.
- KUKE finalizuje ogłoszenie nowego programu reasekuracji dla polskich firm transportowych, które bezpośrednio obsługują rynek ukraiński: dzięki temu rozwiązaniu przedsiębiorcy z branży transportowej będą mogli ubezpieczyć swoją działalność prowadzoną w Ukrainie w krajowych zakładach ubezpieczeń.
- Ocenie podlega system RMPD i można spodziewać się, stopniowania mandatów za uchybienia i nieprawidłowości.
Wnioski z konferencji
- Czas oczekiwania na formalności graniczne – przestoje ciężarówek (spowodowane kontrolami granicznymi służb oraz czynności ze strony KAS) generują duże koszty dla przewoźników oraz importerów / eksporterów;
- ukraiński system e-Cherga rejestruje transporty ładowne i puste w jednej kolejce, co powoduje, że puste środki transportu stoją na granicy przez kilka dni, oczekiwane są zmiany w tym systemie;
- niedostatki infrastruktury na przejściach granicznych, która odpowiadałaby zwiększającym się obrotom handlowym i pozwoliłaby na obsługę tylu środków transportu, jaka podawana jest w oficjalnych informacjach dotyczących przepustowości danego przejścia;
- brak dialogu pomiędzy organami administracyjnymi a przedsiębiorcami. Powoduje to brak wzajemnego zrozumienia i brak wypracowania kompromisów, które z jednej strony byłyby zgodne z przepisami prawa, a z drugiej minimalizowałyby problemy, które są niepożądane dla biznesu.
Podkarpacie jako kluczowy hub bezpieczeństwa i logistyki
Jednym z najważniejszych wątków była rola Województwa Podkarpackiego, regionu, który stał się centralnym hubem transportowym i logistycznym dla Ukrainy. To przez Podkarpacie płynie pomoc humanitarna, wojskowa i gospodarcza, a na wszystkich przejściach granicznych prowadzone są strategiczne inwestycje. – Województwo Podkarpackie stało się hubem, przez które transportowana jest pomoc na Ukrainę. Na wszystkich przejściach granicznych realizowany jest szereg ważnych inwestycji – podkreślała Teresa Kubas-Hul, Wojewoda Podkarpacki.
Jak zaznaczali przedstawiciele władz regionu, podejmowane będą kolejne decyzje przyjazne dla osób odprawiających się na granicy, przy jednoczesnym zachowaniu nadrzędnego priorytetu, jakim jest bezpieczeństwo, również to ekonomiczne. – Granica to obszar procedur i napięć, ale to w regionie można znaleźć energię, aby budować rozwiązania i nowe modele współpracy. Granica jest tym, czym ją uczynimy. Może być impulsem do rozwoju gospodarczego. Podkarpacie zdało egzamin z solidarności i partnerstwa – powiedział Karol Ożóg, Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego.
Finansowanie odbudowy Ukrainy – rola polskiego biznesu i instytucji
W panelach dotyczących finansowania i odbudowy Ukrainy omawiano instrumenty, z których mogą korzystać polskie firmy chcące zaangażować się w projekty odbudowy. Co podkreślił Paweł Kowal, Przewodniczący Rady do spraw Współpracy z Ukrainą, Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu z Polski wyszła inicjatywa stworzenia Europejskiego Funduszu Flagowego na rzecz Odbudowy Ukrainy, który będzie dodatkowym- obok Ukraine Facility- mechanizmem finansowania modernizacji Ukrainy, dostępnym dla polskich inwestorów i firm. Nad projektem pracują banki rozwoju z Polski (BGK), Niemiec, Francji i Włoch. Celem tego funduszu jest mobilizacja finansowania na odbudowę Ukrainy poprzez łączenie środków publicznych i prywatnych, znaczące wzmocnienie wsparcia udzielanego przez Unię Europejską w instrumencie Ukraine Facility. Podczas wystąpienia, Przewodniczący Paweł Kowal zapowiedział także, że przyszłoroczna edycja Ukrainian Recovery Conference odbędzie się w Polsce. To wydarzenie umocni pozycję Polski i jej rolę jako hubu odbudowy Ukrainy.
Cyfryzacja procedur i przyszłość odpraw – od eKolejki po AI
W debatach dotyczących technologii i usprawnień procesowych podkreślano, że cyfryzacja granicy jest kluczowa dla skrócenia czasu odpraw i zwiększenia przepustowości. Omawiano m.in. system eKolejka tworzony w Polsce, stale poprawiany ukraiński system eCherga, a także mechanizmy ICS2/NCTS. Dużo uwagi poświęcono przyszłym rozwiązaniom opartym o algorytmy i sztuczną inteligencję, które mogą odciążyć służby i zwiększyć efektywność kontroli.
– Musimy znaleźć złoty środek pomiędzy bezpieczeństwem a sprawnością na granicy. Dostrzegamy trudności wynikające z procedur i podejmujemy działania, aby były one jak najmniej uciążliwe. Ważnym krokiem jest cyfrowa granica. Przyszłością jest też przeniesienie części zadań z funkcjonariuszy na sztuczną inteligencję – zapowiedział Zbigniew Stawicki, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, Zastępca Szefa KAS. Dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji tzw. procedury inwazyjne będą kierowane tylko tam, gdzie ryzyko i zagrożenie jest potwierdzone przesłankami wynikającymi właśnie z analizy i potwierdzone informacjami pochodzącymi z działań operacyjnych czy analitycznych. Natomiast w przypadku tych 99 proc. przedsiębiorców i podatników wewnątrz kraju nasza praca będzie polegać tylko na pomocy w usprawnieniu obsługi. Usprawnienie to także przepustowość, Wiceminister Zbigniew Stawicki powiedział uczestnikom konferencji o aktualnych działaniach zmierzających do poprawy sytuacji na granicy. – Obecnie pracujemy też nad obowiązkową awizacją na kierunku wywozowym, tak aby kierowcy przyjeżdżali na granicę w określonym czasie. Przyszłością też jest przeniesienie ciężaru z bezpośrednich działań funkcjonariuszy na szersze wykorzystanie chociażby sztucznej inteligencji, np. jeśli chodzi o analizę ryzyka – wymienił Zbigniew Stawicki.
Dodał, że celem nadrzędnym dla naszych działań musi być jednak bezpieczeństwo. Nigdy nic nie zwolni struktur Krajowej Administracji Skarbowej i innych służb od obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa Polski i UE. Aspekt bezpieczeństwa kontynuowała Dorota Bocheńska, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, podkreślając, że kluczowe jest, aby produkty przekraczające granicę miały właściwą jakość z korzyścią zarówno dla przedsiębiorców, jak i konsumentów.
Nowy program reasekuracyjny KUKE
Polskie firmy transportowe, które chcą bezpośrednio dostarczać towary odbiorcom w Ukrainie, będą mogły dzięki reasekuracji KUKE ubezpieczyć taką działalność w krajowych zakładach ubezpieczeń. Zgodę na pomoc publiczną w formie reasekuracji KUKE wydała Komisja Europejska. Wartość programu wsparcia określono na 1,5 mld euro (ok. 6,4 mld zł). Polskie przedsiębiorstwa przewozowe (chodzi o transport kołowy, kolejowy, itd.) lub zarejestrowane w Polsce oddziały zagranicznych firm będą ubezpieczać swoją aktywność na rynku ukraińskim od szkód związanych z wojną w polskich zakładach ubezpieczeń, a te będą reasekurować się w KUKE. Pomoc przewidziana w programie będzie miała formę reasekuracji gwarantowanej przez Skarb Państwa na poziomie 80 proc. (zakłady ubezpieczeń wezmą na siebie pozostałe 20 proc. ryzyka). Luiza Bednarowska-Kopyść, dyrektorka Departamentu Rozwoju Produktów Ubezpieczeniowych w KUKE powiedziała, że chcą pośrednio wesprzeć również przewoźników drogowych, którzy mają kluczowe znaczenie dla polskiej gospodarki w realizacji przewozów realizowanych przez granicę polsko-ukraińską. Korzyści wynikające z programu to:1) umożliwienie wznowienia ubezpieczeń transportowych na kierunku ukraińskim, 2) zmniejszenie barier ubezpieczeniowych dla przewoźników (ryzyko wojenne staje się mitygowane); 3) poprawa płynności handlu między Polską, a Ukrainą; 4) z reasekuracją KUKE, przewoźnik otrzymuje polisę, a ubezpieczyciele mają wsparcie finansowe w razie dużego ryzyka. Pogram wspiera polskich przewoźników, stabilizuje rynek transportowy i ubezpieczeniowy.
Team Poland dla Ukrainy i współpraca biznes–administracja
Polska administracja utworzyła system wsparcia biznesu zainteresowanego współpracą z Ukrainą, którego liderami są BGK, KUKE, PFR, ARP i PAIH. Te podmioty powołały wehikuł informacyjno- promocyjny: Team Poland dla Ukrainy, który zapewnia przedsiębiorcom zintegrowaną pomoc w zakresie eksportu, inwestycji i działań na rynku ukraińskim. Rosnąca aktywność Agencji Rozwoju Przemysłu. Granica jest ogromną szansą, ale aby nie stała się barierą, każdy po obu stronach musi wykonać swoje zadanie. Wielokrotnie wskazywano, że bez współpracy z przedsiębiorcami administracja publiczna pozostaje „ślepa na jedno oko”. Polsko-Ukraińska Izba Gospodarcza odgrywa istotną rolę, tworząc przestrzeń do dialogu, konsultacji i wymiany wiedzy.
Polsko – Ukraińska Izba Gospodarcza dziękuję Gościom za udział oraz ważne słowa, które pokazują, że dialog i współpraca są kluczowe w wykorzystywaniu potencjału i wzmacnianiu rozwoju. Głos zabrali m.in.:
- Teresa Kubas – Hul – Wojewoda Podkarpacki
- Karol Ożóg – Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego
- Konrad Fijołek – Prezydent Miasta Rzeszowa
- Oleh Kuts – Konsul Generalny Ukrainy w Lublinie
oraz Przedstawiciele Rządu Polski i Ukrainy oraz Komisji Europejskiej:
- Pos. Paweł Kowal – Przewodniczący Rady do spraw Współpracy z Ukrainą, Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu;
- Derkach Serhij Anatolijowycz – Wiceminister ds. Społeczności i Rozwoju Terytorialnego Ukrainy (on-line);
- Zbigniew Stawicki – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej;
- Magdalena Kopczyńska- Dyrektor Generalna w Dyrekcji Generalnej do spraw Mobilności i Transportu w Komisji Europejskiej (on-line).
Była z nami i przekazała pakiet informacji o Ukraine Facility Prof. Marta Postuła – Pierwsza Wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego.
Otwarta rozmowa przedsiębiorców, administracji i służb jest niezbędna, aby wypracować praktyczne rozwiązania w zakresie wyzwań związanych z transportem, eksportem, importem i codziennym funkcjonowaniem firm operujących na styku obu państw.
AJ