13 listopada 2024. Ministerstwo Polityki Społecznej ogłasza reformę ubezpieczeń społecznych e-Potencjał (єПотенціал), która umożliwi powrót na rynek pracy osobom częściowo zdolnym do pracy. Zdaniem urzędników jest to krok w kierunku rzeczywistego wsparcia osób, które utraciły zdolność do pracy z powodu urazu lub choroby.
Projekt ustawy, który już trafił do dyskusji, przewiduje odejście od przestarzałego systemu komisji medyczno-społecznych (MSEK) na rzecz nowoczesnej oceny zdolności do pracy. Przypomnijmy, że w październiku prezydent Wołodymyr Zełenski przeprowadził posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, po którym podjęto decyzję o likwidacji MSEK i reformie całego systemu. Teraz niepełnosprawność będą określać zespoły multidyscyplinarne za pomocą narzędzi cyfrowych, a kluczowa będzie zdolność osoby do powrotu do pracy i zarobkowania.
Minister Polityki Społecznej Oksana Żolnowicz podkreśla, że nowy system powinien nie tylko rekompensować straty wynikające z niezdolności do pracy, ale także stworzyć warunki dla realnego przywrócenia potencjału osoby. Jeśli powrót do pracy nie jest możliwy, państwo zapewni wsparcie do godnego życia.
„Nazwaliśmy ten nowy program lub nową wizję e-Potencjał. Najważniejsze jest zachowanie potencjału człowieka i danie możliwości maksymalnej realizacji jego potencjału, niezależnie od urazu czy choroby. W tym celu potrzebujemy rozwiązań cyfrowych” – stwierdziła Oksana Żolnowicz.
Wśród kluczowych zmian projektu ustawy:
- wprowadzenie dogodnego algorytmu od rehabilitacji po zatrudnienie;
- rozszerzenie pomocy w przywracaniu zarówno umiejętności fizycznych, jak i zawodowych;
- możliwość odpłatnej rehabilitacji do roku;
- podwyższenie zasiłków podczas rehabilitacji do 70-100 proc. średniego wynagrodzenia;
– gwarancja zachowania miejsca pracy podczas długotrwałego leczenia (ponad 4 miesiące);
- możliwość częściowego zatrudnienia podczas rehabilitacji ambulatoryjnej.
Zdaniem premiera Denysa Szmyhala przyszły system będzie cyfrowy, maksymalnie wygodny dla pacjentów i skoncentrowany na ich rehabilitacji. Ważną zmianą będzie możliwość odbywania oceny na odległość, w tym w trybie online. Lekarze w ramach specjalnych zespołów ekspertów w szpitalach będą udzielać konsultacji, a dokumentacja będzie prowadzona w formie elektronicznej w celu zmniejszenia ryzyka korupcji. Każdy będzie mógł zobaczyć statystyki pracy zespołów, ich decyzje i kolejki.
Szmyhal podkreślił, że celem reformy jest osiągnięcie europejskich standardów rehabilitacji, gdzie około połowa osób po urazach wraca do aktywnego życia. Jednocześnie status niepełnosprawności pozostaje ważny, dając prawo do usług społecznych, wsparcia w zatrudnieniu i rehabilitacji. Osoby z już ustalonym statusem niepełnosprawności mogą być pewne — ich prawa pozostają chronione.
Z kolei minister Oksana Żolnowicz podkreśla, że nowelizacje nie dotyczą osób, które już mają potwierdzony status niepełnosprawności. Chodzi wyłącznie o pracowników z okresem składkowym, którzy wymagają leczenia po chorobie lub urazie.
„Wojna zmusiła wielu obywateli do służby wojskowej lub wyjazdu za granicę. Tym, którzy pracują na Ukrainie, potrzebne jest odpowiednie wsparcie dla odbudowy. Stary system nie radzi sobie: tracimy osoby zdolne do pracy i niewystarczająco wspieramy tych, którzy nie są w stanie się samodzielnie utrzymać. Reforma stworzy sprawiedliwy podział pomocy i przejrzystość jej otrzymywania” – twierdzi minister.
Podkreśliła, że jednym z kluczowych nowinek reformy jest podział statusów: niepełnosprawność i zdolność do pracy będą ustalane oddzielnie, co pozwoli na otrzymanie wsparcia dla każdego statusu.
Według Żolnowicz reforma ruszy w styczniu 2025 roku. Do lata przyszłego roku Ministerstwo Polityki Społecznej planuje rozszerzyć funkcjonalność cyfrowych usług wsparcia, aby nowy system działał w pełni.
„Stworzymy elektroniczny format statusu, tej karty osoby niepełnosprawnej, aby można było łatwo ją przedstawić i będzie od razu dostępna w Dii. Stworzymy także dostępny gabinet społeczny osoby, gdzie będzie mogła uzyskać informacje o sobie i wszystkich możliwościach oraz wygodnie składać wnioski o różne usługi i świadczenia społeczne” – ogłosiła minister polityki społecznej.
Z kolei wiceminister Kostiantyn Koszelenko zaznaczył, że dla realizacji e-Potencjału zostanie połączona praca dwóch systemów: w Elektronicznym Systemie Ochrony Zdrowia lekarze będą dokonywać oceny stanu zdrowia i tworzyć plany rehabilitacji, zaś Jednolity system informacyjny sfery społecznej będzie automatycznie rejestrował dane na potrzeby dalszego wsparcia społecznego.
„To tylko część obrazu, ponieważ z pewnością połączymy się z systemami innych organów władzy państwowej, które dodatkowo pomogą zaangażować człowieka w procesy rekreacyjne, sportowe, zatrudnienia szerzej niż widzą to Ministerstwo Polityki Społecznej i Ministerstwo Zdrowia” – podsumował Kostiantyn Koszelenko.
Wiktoria Czyrwa
Image by Wolfgang Claussen from Pixabay