6 sierpnia 2025. Wchodzą w życie przepisy ustawy „O usługach płatniczych”, wprowadzające w Ukrainie koncepcję otwartej bankowości. Oznacza to, że banki oraz inne instytucje finansowe są zobowiązane – za zgodą klienta – udostępniać dane bankowe osobom trzecim. W dłuższej perspektywie ma to zasadniczo zmienić krajobraz usług finansowych, stworzyć konkurencję między dostawcami i zapewnić użytkownikom znacznie większą kontrolę i wygodę.
Idea otwartej bankowości polega na tym, że klient może dobrowolnie zezwolić określonej firmie finansowej lub technologicznej na dostęp do informacji o swoich kontach – salda, historii transakcji, waluty itp. Wymiana tych danych odbywa się za pośrednictwem API (interfejsów programistycznych), które umożliwiają zautomatyzowane, szybkie i bezpieczne przesyłanie informacji między różnymi systemami.
Dzięki temu użytkownik nie będzie już przywiązany do aplikacji poszczególnych banków. Na przykład, zamiast sprawdzać konta w trzech różnych aplikacjach, będzie można skorzystać z jednej, która pokaże dane ze wszystkich banków jednocześnie. Albo zainicjować przelew z konta w jednym banku – przez interfejs innego.
Najpierw API zostanie udostępnione osobom fizycznym, a następnie przedsiębiorcom i osobom prawnym. Równocześnie instytucje finansowe muszą przejść odpowiednią autoryzację w Narodowym Banku Ukrainy, a banki – skonfigurować interfejsy dostępu.
Największe obawy dotyczą bezpieczeństwa danych. Jednak jak podkreślają w Narodowym Banku Ukrainy, żadna firma nie będzie mogła uzyskać informacji o kontach bez bezpośredniej zgody klienta. Zgoda ta musi być potwierdzona za pomocą uwierzytelnienia dwuskładnikowego – na przykład przez Face ID lub kod SMS.
Strony trzecie nie uzyskają dostępu do samych środków – jedynie do informacji niezbędnych do świadczenia usługi. Wszyscy dostawcy muszą przejść kontrolę i zostać wpisani do rejestru infrastruktury płatniczej NBU. Regulator ustala jasne wymagania wobec takich firm – w szczególności dotyczące zarządzania ryzykiem, ochrony danych osobowych oraz przestrzegania standardów cyberbezpieczeństwa. Spełnienie tych warunków jest warunkiem wstępnym uzyskania autoryzacji.
W ten sposób wymiana danych będzie w pełni chroniona, kontrolowana i dobrowolna. Klient w każdej chwili będzie mógł cofnąć dostęp do swoich danych. Strona techniczna procesu również gwarantuje bezpieczeństwo: jak wyjaśnia wiceprezes NBU Ołeksij Szaban, przekazywanie danych przez API odbywa się za pośrednictwem bezpiecznych, zaszyfrowanych kanałów. Strona trzecia wysyła zapytanie do interfejsu otwartego przez bank i otrzymuje ograniczony zestaw danych zgodnie z udzielonymi uprawnieniami.
W najbliższych miesiącach oczekuje się pojawienia pierwszych produktów opartych na otwartej bankowości. Mogą to być portfele finansowe, systemy do prowadzenia budżetu osobistego lub firmowego, aplikacje do analizy wydatków, zautomatyzowane usługi płatnicze. Podobne rozwiązania działają już w krajach UE i teraz mogą pojawić się także na Ukrainie.
Klienci korporacyjni również odczują korzyści: nowe usługi pozwolą na scentralizowane zarządzanie kontami spółek zależnych, automatyzację raportowania, przyspieszenie operacji finansowych z kontrahentami. W praktyce przybliża to ukraiński biznes do standardów cyfrowego zarządzania, w których wszystkie dane są dostępne w jednym oknie i łatwo integrują się z systemami księgowymi lub ERP.
Uczestnicy rynku już przygotowują się do uruchomienia produktów, które pozwolą przyciągać klientów z innych instytucji finansowych dzięki wygodnemu interfejsowi – nawet jeśli samo konto jest otwarte w innym banku. To wzmocni konkurencję i podniesie jakość usług w sektorze bankowym. Przedstawiciele rynku już mówią o nowych modelach biznesowych. Według Ołeksija Szabana, niektóre banki dostrzegają korzyści komercyjne w byciu inicjatorami płatności z kont innych banków. Umożliwia to tworzenie produktów wykraczających poza klasyczną bankowość internetową.
W NBU wyjaśniają, że dla klientów korzystanie z otwartej bankowości będzie bezpłatne. API, które banki są zobowiązane udostępnić, dzielą się na podstawowe i komercyjne. Podstawowe API to podstawowe funkcje, za które banki nie mają prawa pobierać opłat ani od klientów, ani od firm trzecich. Komercyjne API – to już kwestia dodatkowych uzgodnień pomiędzy bankiem a stroną trzecią, jednak nie wpłynie to na końcowego konsumenta.
Wdrożenie otwartej bankowości spotkało się z pozytywnym odzewem ze strony organizacji biznesowych. Europejskie Stowarzyszenie Biznesu przywitało wdrożenie tego modelu w Ukrainie jako dowód gotowości państwa do modernizacji finansowej i zbliżenia do europejskich standardów. W stowarzyszeniu podkreślają, że nowy format otwiera nowe horyzonty dla innowacyjnych usług, ułatwia dostęp do narzędzi finansowych dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz stymuluje pojawienie się nowych graczy na rynku.
EBA zachęca ukraińskie firmy do aktywnego badania możliwości, jakie daje nowe ustawodawstwo i do udziału w wydarzeniach edukacyjnych na ten temat. Ze swojej strony Stowarzyszenie deklaruje gotowość do wspierania swoich członków w adaptacji do nowych realiów finansowych.
Wiktoria Czyrwa
Image by Free stock photos from www.rupixen.com from Pixabay