13 maja 2025. W Ukrainie nadal zamykają się działalności gospodarcze (FOP). Zgodnie z danymi portalu Opendatabot, w pierwszych czterech miesiącach roku zakończyło działalność 119 895 FOP-ów, co było o 44 proc. więcej w porównaniu do analogicznego okresu 2024 roku. Jednocześnie zarejestrowano jedynie 81 928 nowych FOP-ów, czyli o 9 proc. mniej niż w ubiegłym roku. W ten sposób na każdy nowy biznes przypada 1,5 zamknięcia.
Przyczyny zamknięcia większości FOP-ów są oczywiste i zrozumiałe. Przede wszystkim chodzi o wzrost obciążeń podatkowych. Od 1 stycznia 2025 roku przywrócono obowiązkową opłatę składki na ubezpieczenie społeczne (ESV) w wysokości 800 UAH miesięcznie dla wszystkich FOP-ów, niezależnie od tego, czy prowadzą działalność. Wprowadzono również składkę wojskową w tej samej wysokości. Te zmiany szczególnie uderzyły w tzw. „śpiące” FOP-y, które nie prowadziły stabilnej działalności lub działały tylko sporadycznie. Wiele z nich zdecydowało się na zamknięcie, aby uniknąć dodatkowych zobowiązań finansowych.
Ponadto w 2024 roku Rada Najwyższa przyjęła ustawę o podwyższeniu podatków, która przewiduje przejście przedsiębiorstw z kwartalnych na miesięczne raportowanie oraz wprowadzenie miesięcznych zaliczek na podatek dla sprzedawców paliw. Te nowości spowodowały dodatkowe obciążenie dla przedsiębiorców, zwłaszcza tych, którzy działają w sektorze handlu detalicznego.
Zgodnie z wynikami badania Opendatabot z grudnia 2024 roku, 62 proc. z ponad 8600 FOP-ów, które planowały zakończyć działalność, wskazało podwyższenie podatków jako główną przyczynę.
Nie bez znaczenia są również ekonomiczne skutki wojny, które znacząco wpłynęły na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. Główne problemy, z jakimi borykają się przedsiębiorcy, to spadek popytu konsumenckiego, brak wykwalifikowanej siły roboczej, brak dostępu do taniego finansowania oraz niebezpieczeństwo związane z działaniami wojennymi. Te czynniki zmuszają nawet aktywne biznesy do zamknięcia działalności.
Przewodniczący Komitetu ds. Finansów, Polityki Podatkowej i Celnej Rady Najwyższej Danyło Hetmancew, wyjaśnił że fala zamknięć FOP-ów na początku roku wiąże się z zamykaniem nieaktywnych, „śpiących” przedsiębiorstw, którym od 1 stycznia przywrócono obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (SUS). Ponieważ takie FOP-y nie prowadzą rzeczywistej działalności, ich właściciele decydują się na zamknięcie, aby uniknąć naliczenia podatku.
Hetmancew podaje jednak inne liczby: ogólna liczba FOP-ów od początku pełnoskalowej wojny wzrosła prawie o 165 tysięcy, a spadek w styczniu był spodziewany z powodu przywrócenia obowiązkowej opłaty SUS. Już od lutego liczba FOP-ów znów zaczęła rosnąć.
I faktycznie, mimo negatywnych tendencji na początku roku, w marcu i kwietniu sytuacja zaczęła się stabilizować: liczba nowych FOP-ów znów zaczęła przewyższać liczbę zamkniętych. W marcu – o 1,5 tys., w kwietniu – już o 3,9 tys. W pierwszym tygodniu maja odnotowano rekordową liczbę nowych FOP-ów w tym roku – 7 014.
Ogółem od początku roku zarejestrowano już 88 388 osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Chociaż ci, którzy zawiesili swoją działalność z powodu wojny, nadal ją zamykają.
Z danych Opendatabot wynika, że najwięcej nowych FOP-ów w 2025 roku zarejestrowano w Kijowie (11,6 tys.), obwodzie dniepropietrowskim (7,8 tys.) i lwowskim (6,1 tys.). Najpopularniejsze branże wśród nowo zarejestrowanych FOP-ów to handel detaliczny (20 763), IT i konsulting programistyczny (7 129) oraz handel hurtowy (6 216).
Ciekawostką jest, że 61 proc. nowych FOP-ów w 2025 roku zarejestrowały kobiety. Specjaliści przewidują, że w najbliższych miesiącach sytuacja się ustabilizuje. Do końca roku liczba nowych i zamkniętych FOP-ów, według ich ocen, wyrówna się.
Wiktoria Czyrwa
Image by Ryan McGuire from Pixabay