18 listopada 2026. Ukraina będzie potrzebować w 2027 roku około 70 mld EUR dodatkowego finansowania. Unia Europejska przygotowuje nową pożyczkę w wysokości 45 mld EUR, ale muszą ją jeszcze zatwierdzić państwa członkowskie. Jednocześnie trwają rozmowy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, od których wyniku zależy wypłata kolejnej transzy w wysokości około 1,6 mld USD. MFW oczekuje gwarancji wystarczającego wsparcia międzynarodowego, a UE uzależnia przekazanie pieniędzy od realizacji reform.
Według szacunków Komisji Europejskiej w przyszłym roku Ukraina będzie musiała pozyskać około 70 mld EUR ponad środki z już przewidzianych źródeł pomocy. Unia Europejska rozważa przekazanie 45 mld EUR, a pozostałe 25 mld EUR mieliby zapewnić inni partnerzy międzynarodowi.
Zgodnie ze wstępnym planem z nowej europejskiej pożyczki 25 mld EUR ma zostać przeznaczone na potrzeby obronne, a kolejne 20 mld EUR – na wsparcie budżetu państwa. Tę drugą kwotę planuje się podzielić po równo między pomoc makrofinansową a program Ukraine Facility. Ostateczne warunki pożyczki muszą jeszcze uzgodnić państwa UE.
Jednocześnie na 2027 rok przewidziano kolejne 45 mld EUR z wcześniej uzgodnionej europejskiej pożyczki w wysokości 90 mld EUR. Chodzi więc o dwie odrębne kwoty po 45 mld EUR: pierwsza jest częścią już zatwierdzonej pożyczki, druga – dodatkowym finansowaniem, w sprawie którego decyzja jeszcze nie zapadła.
Z całej pożyczki wynoszącej 90 mld EUR 60 mld EUR przeznaczono na zakup uzbrojenia i rozwój ukraińskiego przemysłu obronnego, a 30 mld EUR – na wsparcie budżetu. 30 października Komisja Europejska zaproponowała zatwierdzenie podziału drugiej połowy pożyczki na 2027 rok: 31,7 mld EUR na potrzeby obronne i 13,3 mld EUR na finansowanie budżetu za pośrednictwem mechanizmów pomocy makrofinansowej oraz Ukraine Facility. Decyzję w tej sprawie musi jeszcze podjąć Rada UE.
Pierwsze środki z pożyczki w wysokości 90 mld EUR zaczęły trafiać do Ukrainy pod koniec czerwca 2026 roku, choć porozumienie polityczne w tej sprawie osiągnięto już pod koniec 2025 roku. Opóźnienie wynikało z konieczności uzgodnienia mechanizmu finansowania oraz sprzeciwu części państw.
Podobne trudności mogą pojawić się również w przypadku nowej pożyczki. Czechy, Słowacja, Węgry i Bułgaria już zadeklarowały, że nie chcą uczestniczyć w jej finansowaniu. Trzy pierwsze kraje wcześniej wynegocjowały zwolnienie z zobowiązań finansowych związanych z poprzednią pożyczką. Bułgaria tłumaczy swoje stanowisko ograniczonymi możliwościami budżetowymi.
Niemcy z kolei domagają się wspólnego udziału państw UE w finansowaniu Ukrainy. Kanclerz Friedrich Merz zagroził zablokowaniem porozumienia w sprawie wieloletniego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034, jeśli część państw odmówi udziału w nowej pożyczce dla Kijowa. Niemcy są przy tym największym płatnikiem netto do budżetu UE, podczas gdy cztery kraje sprzeciwiające się nowej pożyczce otrzymują z unijnej kasy więcej niż do niej wpłacają.
W rezultacie kwestia finansowania Ukrainy stała się częścią negocjacji dotyczących kolejnego siedmioletniego budżetu Unii Europejskiej. Oba tematy europejscy przywódcy zamierzają omówić podczas szczytu 26–27 listopada. Decyzja w sprawie nowej pożyczki spodziewana jest do końca roku.
Proponowany mechanizm zakłada, że Unia Europejska pożyczy pieniądze na międzynarodowych rynkach finansowych, a zabezpieczeniem będzie wspólny budżet UE. Sposób spłaty odsetek od nowej pożyczki pozostaje przedmiotem negocjacji. Według zachodnich mediów Bruksela rozważa również wykorzystanie przyszłych dochodów z zamrożonych rosyjskich aktywów do spłaty pożyczek udzielonych Ukrainie.
Otrzymanie pieniędzy będzie jednak zależeć nie tylko od politycznej zgody państw europejskich. Warunkiem finansowania jest również przeprowadzenie przez Ukrainę reform, w tym realizacja zobowiązań wynikających z programu Ukraine Facility. Dotyczą one praworządności, walki z korupcją, administracji publicznej oraz polityki gospodarczej.
Równolegle Ukraina prowadzi rozmowy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym. W Warszawie zakończyła się bezpośrednia część negocjacji dotyczących drugiego i trzeciego przeglądu czteroletniego programu rozszerzonego finansowania EFF o wartości 8,1 mld USD. MFW poinformował o wynikach misji 16 listopada, a ukraińskie Ministerstwo Finansów – dzień później.
Według wstępnych danych MFW Ukraina spełniła wszystkie ilościowe kryteria realizacji programu obowiązujące na koniec września. Inaczej wygląda sytuacja z warunkami strukturalnymi, które wymagają przeprowadzenia reform. Spośród sześciu takich zobowiązań dwa zrealizowano w terminie, a kolejne dwa – z opóźnieniem.
Prace nad pozostałymi dwoma nadal trwają. Dotyczą zmian w prawie. Pierwszy zakłada wzmocnienie niezależności Narodowej Komisji Regulacji Energetyki i Usług Komunalnych oraz zwiększenie przejrzystości zasad powoływania jej członków. Drugi dotyczy przyjęcia projektów ustaw podatkowych nr 16035 i 16036, regulujących ceny transferowe oraz ograniczenia w zaliczaniu kosztów odsetkowych przedsiębiorstw do kosztów uzyskania przychodu. Obie kwestie wymagają decyzji Rady Najwyższej Ukrainy.
Wymagania MFW nie ograniczają się jednak do zmian ustawowych. Fundusz domaga się zwiększenia dochodów budżetowych, ograniczenia szarej strefy oraz reformy uproszczonego systemu podatkowego. Jednocześnie zaleca rządowi powstrzymanie wzrostu nowych wydatków w budżecie na 2027 rok i skoncentrowanie środków na najważniejszych programach. W razie niedoboru pomocy zagranicznej Ukraina musi być gotowa zwiększyć zadłużenie na rynku krajowym i poszukać dodatkowych źródeł dochodów.
Osobne wymagania dotyczą energetyki i systemu emerytalnego. MFW podkreśla konieczność przywrócenia stabilności finansowej rynku energii, wzmocnienia niezależności regulatora oraz poprawy systemu pomocy kierowanej do najbardziej potrzebujących odbiorców. Zdaniem Funduszu reforma emerytalna nie może prowadzić do zwiększenia deficytu budżetowego.
Mimo osiągniętych postępów negocjacje z MFW jeszcze się nie zakończyły. Po spotkaniach w Warszawie rozmowy będą kontynuowane zdalnie. Strony muszą uzgodnić działania gospodarcze i osiągnąć porozumienie na szczeblu eksperckim.
Aby zatwierdzić kolejną transzę, MFW oczekuje gwarancji, że Ukraina otrzyma wystarczające finansowanie z zagranicy. Po uzyskaniu takich gwarancji wyniki przeglądów zostaną przedstawione Radzie Wykonawczej Funduszu. Jej zgoda otworzy drogę do wypłaty około 1,6 mld USD. Dlatego porozumienia z partnerami międzynarodowymi są ważne nie tylko dla pokrycia potrzeb budżetowych, lecz także dla kontynuacji programu MFW.
Finansowanie Ukrainy w 2027 roku wymaga więc jeszcze kilku ważnych decyzji. Unia Europejska musi zatwierdzić podział drugiej części pożyczki w wysokości 90 mld EUR oraz uzgodnić nową pożyczkę na 45 mld EUR. Pozostali partnerzy międzynarodowi muszą określić swój udział w pokryciu reszty potrzeb finansowych. Ukraina z kolei powinna zakończyć przegląd programu MFW i wywiązać się z podjętych zobowiązań. Od tego, ile pieniędzy uda się pozyskać z zagranicy i kiedy trafią one do Ukrainy, będzie zależeć finansowanie budżetu państwa oraz potrzeb obronnych w przyszłym roku.