26 czerwca 2026 r. W Ukrainie trwa przegląd kryteriów uznawania przedsiębiorstw za podmioty o krytycznym znaczeniu – Ministerstwo Gospodarki zatwierdziło kolejne zmiany. Nowe przepisy dotyczą zarówno ogólnych wymogów wobec biznesu, jak i wybranych sektorów, przede wszystkim rolnictwa i leśnictwa.
Aktualizacja kryteriów nie jest samodzielną decyzją ministerstwa. Stanowi ona kontynuację reformy systemu rezerwacji od służby wojskowej pracowników podlegających mobilizacji, zapoczątkowanej wcześniej przez rząd. Pod koniec maja Gabinet Ministrów przyjął rozporządzenie nr 692, które przewiduje przegląd statusu przedsiębiorstw o krytycznym znaczeniu, wyznacza nowe terminy jego potwierdzania oraz zobowiązuje centralne organy administracji państwowej do aktualizacji własnych kryteriów sektorowych. Właśnie w wykonaniu tego rozporządzenia Ministerstwo Gospodarki zrewidowało wymagania wobec przedsiębiorstw działających w obszarach pozostających pod jego nadzorem.
Zaktualizowane kryteria obejmują przedsiębiorstwa działające w obszarach odpowiedzialności Ministerstwa Gospodarki, Środowiska i Rolnictwa. Dotyczy to między innymi przemysłu, sektora rolnego, gospodarki leśnej, melioracji, parków przemysłowych, wybranych kategorii przedstawicielstw zagranicznych firm oraz innych rodzajów działalności.
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie zróżnicowanych wymogów dotyczących poziomu wynagrodzeń. W przedsiębiorstwach zatrudniających ponad 50 pracowników przeciętne wynagrodzenie musi wynosić co najmniej dwukrotność średniej krajowej za ostatni rok sprawozdawczy. W firmach zatrudniających od 20 pracowników wymaganie jest jeszcze wyższe – co najmniej trzykrotność średniego wynagrodzenia w kraju.
Od odrębnych zasad będą korzystać przedsiębiorstwa prowadzące działalność w co najmniej trzech obwodach Ukrainy. Aby uzyskać odpowiedni status, muszą zatrudniać co najmniej dziesięciu pracowników oraz odprowadzać podatki i składki na ubezpieczenie społeczne (z wyłączeniem należności celnych) w wysokości co najmniej 24 tys. UAH w każdym z obwodów przez ostatnie trzy miesiące.
Zaostrzono również wymagania wobec stałych przedstawicielstw nierezydentów. W ich przypadku współczynnik przeciętnego wynagrodzenia został podniesiony z dwukrotności do trzykrotności średniej krajowej. Ponadto przedstawicielstwa te muszą prowadzić działalność w Ukrainie od co najmniej dwóch lat, być oficjalnie zarejestrowane, nie podlegać sankcjom oraz nie prowadzić działalności na terytorium Rosji, Białorusi ani na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy.
Największe zmiany objęły sektor rolny. Minimalna powierzchnia gruntów uprawianych przez przedsiębiorstwo została podwojona – z 500 do 1000 hektarów. Dwukrotnie wzrósł również minimalny roczny przychód – z 20 mln do 40 mln UAH. Dodatkowo przedsiębiorstwa rolne będą musiały przedstawiać kopię rozliczenia podatkowego z potwierdzeniem właściwego organu podatkowego.
Status przedsiębiorstwa ważnego dla gospodarki narodowej będą mogły uzyskać podmioty, których podstawowa działalność związana jest z rolnictwem. Dotyczy to nie tylko producentów zbóż czy gospodarstw hodowlanych, lecz także firm zajmujących się produkcją materiału siewnego, nawozów i maszyn rolniczych, magazynowaniem oraz przetwórstwem zbóż, produkcją żywności, rybactwem, badaniami naukowymi w rolnictwie czy finansowym wsparciem producentów rolnych.
Jednocześnie z kryteriów usunięto wymóg minimalnej kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych odprowadzonego w wysokości 324 tys. UAH kwartalnie. Zniesiono także możliwość uzyskania statusu na podstawie posiadania 90% praw korporacyjnych w innym przedsiębiorstwie o krytycznym znaczeniu.
Znacząco zmieniono również kryteria dotyczące przedsiębiorstw gospodarki leśnej. Minimalna powierzchnia gruntów pozostających w stałym użytkowaniu wzrosła z 500 do 2500 hektarów. Jednocześnie złagodzono alternatywne kryterium dotyczące zatrudnienia – zamiast 15 wystarczy obecnie 10 ubezpieczonych pracowników. Warunek ten musi jednak być spełniony łącznie z wymogiem osiągania rocznego przychodu w wysokości co najmniej 10 mln UAH.
Zaktualizowano również wykaz rodzajów działalności gospodarczej uwzględnianych przy przyznawaniu statusu przedsiębiorstwa o krytycznym znaczeniu. Wykreślono z niego między innymi gospodarkę łowiecką, działalność inżynieryjną, badania geologiczne oraz wybrane rodzaje usług edukacyjnych.
Odrębne kryteria określono dla organizacji użytkowników wód zarządzających systemami melioracyjnymi przekazanymi im przez państwo lub jednostki samorządu terytorialnego. Aby uzyskać odpowiedni status, muszą one zarządzać sieciami obejmującymi ponad 500 hektarów oraz zatrudniać co najmniej pięciu pracowników.
Możliwość uzyskania statusu przedsiębiorstwa krytycznie ważnego dla gospodarki narodowej przewidziano również dla producentów ukraińskich maszyn i urządzeń. Jednym z warunków jest wpisanie produktów przedsiębiorstwa do wykazu Ministerstwa Gospodarki, których zakup podlega częściowej refundacji ze środków budżetowych w ramach państwowych programów wsparcia krajowej produkcji.
Jednocześnie część dotychczasowych kryteriów pozostaje bez zmian. Status nadal będą mogły uzyskać przedsiębiorstwa realizujące projekty finansowane z grantów państwowych, wykonujące długoterminowe umowy na rzecz Ministerstwa Gospodarki, podlegające temu resortowi, prowadzące ekspertyzy projektów aktów prawnych w obszarze gospodarki i handlu zagranicznego, będące uczestnikami parków przemysłowych lub realizujące projekty inwestycyjne o znaczącej wartości w sektorach przetwórstwa przemysłowego, produkcji biogazu, biometanu oraz wydobycia i przetwarzania kopalin.
Obowiązujące decyzje o przyznaniu statusu przedsiębiorstwa o krytycznym znaczeniu zachowają ważność nie dłużej niż do 1 września 2026 roku. Do tego czasu przedsiębiorstwa muszą potwierdzić spełnianie zaktualizowanych kryteriów, aby nadal korzystać z mechanizmu rezerwacji pracowników od mobilizacji.
Jednocześnie kwestia stosowania nowych wymogów stała się już przedmiotem dyskusji w Radzie Najwyższej Ukrainy. Podczas posiedzenia Komitetu ds. Polityki Rolnej i Gruntowej deputowani zwrócili uwagę, że obwodowe administracje wojskowe stosują odmienne podejścia przy określaniu statusu przedsiębiorstw rolnych o krytycznym znaczeniu. W rezultacie gospodarstwa o identycznych parametrach mogą znaleźć się w różnej sytuacji w zależności od obwodu, w którym prowadzą działalność. Problem dotyczy przede wszystkim małych i średnich gospodarstw rolnych, dla których nadmierne zaostrzenie wymogów regionalnych może utrudnić uzyskanie odpowiedniego statusu, a tym samym możliwość objęcia pracowników mechanizmem rezerwacji od mobilizacji.
Po zakończeniu prac komitetu planowane jest przygotowanie propozycji dla rządu dotyczących ujednolicenia kryteriów, tak aby zapewnić przedsiębiorstwom jednakowe warunki niezależnie od regionu.