3 czerwca 2026. W Ukrainie uruchomiono mechanizm rekompensaty kosztów ubezpieczenia majątku firm od ryzyk wojennych. Cztery przedsiębiorstwa otrzymały już 6,8 mln UAH wypłat za pośrednictwem Eksportowo-Kredytowej Agencji Ukrainy (EKA), a łączna wartość zgłoszonej ochrony ubezpieczeniowej przekroczyła 4,3 mld UAH. Największym zainteresowaniem cieszą się obecnie programy skierowane do przedsiębiorstw działających w regionach przyfrontowych.
To pierwszy przypadek, gdy państwo zaczęło systemowo rekompensować biznesowi część kosztów ubezpieczenia ryzyk związanych z wojną. Program stał się elementem rządowej polityki „Wyprodukowano w Ukrainie” i obejmuje dwa mechanizmy wsparcia. Pierwszy zakłada częściową rekompensatę składki ubezpieczeniowej dla firm działających na terenie całego kraju. Drugi — rekompensatę strat dla przedsiębiorstw funkcjonujących w regionach o podwyższonym ryzyku wojennym.
To właśnie drugi kierunek cieszy się dziś największym zainteresowaniem.
Zatwierdzono już 106 wniosków o udział w programie rekompensaty za uszkodzone lub zniszczone mienie, a potencjalna wartość przyszłych wypłat w przypadku rosyjskich ataków na te obiekty wynosi około 1,8 mld UAH. Najwięcej zgłoszeń pochodzi od firm z obwodów charkowskiego, sumskiego, zaporoskiego, donieckiego i dniepropetrowskiego.
Łącznie agencja otrzymała około 170 wniosków dotyczących tej części programu. Kolejnych około 30 zgłoszeń pozostaje w trakcie rozpatrywania lub zostało zwróconych do poprawy, a 35 odrzucono z powodu błędów proceduralnych lub technicznych.
Jednym z najczęstszych powodów odmowy było składanie przez jedną firmę kilku wniosków dotyczących różnych obiektów majątkowych, mimo że regulamin przewiduje zasadę „jedna firma — jeden wniosek”. Po usunięciu nieprawidłowości przedsiębiorstwa mogą ponownie złożyć dokumenty.
Program rekompensat dla terenów przyfrontowych obejmuje wybrane rejony obwodów dniepropetrowskiego, donieckiego, zaporoskiego, mikołajowskiego, odeskiego, połtawskiego, sumskiego, charkowskiego, chersońskiego i czernihowskiego – z wyłączeniem terenów okupowanych oraz stref aktywnych działań bojowych. Rekompensata może obejmować budynki produkcyjne, obiekty przemysłowe, wyposażenie, sieci inżynieryjne oraz poszczególne pomieszczenia wykorzystywane w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Maksymalna kwota rekompensaty w tym programie wynosi do 30 mln UAH na jedną firmę.
Mechanizm działa bezpośrednio za pośrednictwem Eksportowo-Kredytowej Agencji Ukrainy. Firma składa wniosek i wpłaca jednorazową składkę w wysokości 0,5 proc. potencjalnej wartości szkody. Jeśli deklarowana możliwa strata przekracza 30 mln UAH, składka i tak liczona jest wyłącznie od maksymalnej kwoty rekompensaty przewidzianej programem. Same przedsiębiorstwa często deklarują jednak znacznie wyższe potencjalne straty, ponieważ ich aktywa produkcyjne mogą znajdować się jednocześnie w kilku lokalizacjach.
Mimo dużej liczby zgłoszeń agencja nie otrzymała jeszcze faktycznych wniosków o wypłatę rekompensat za uszkodzone mienie. W EKA tłumaczą to tym, że przedsiębiorstwa muszą przejść długotrwałą procedurę dokumentowania szkód, sporządzania protokołów oraz wpisania informacji do Rejestru Uszkodzonego Mienia. W regionach przyfrontowych proces ten często komplikuje sytuacja bezpieczeństwa oraz ograniczony dostęp do obiektów.
Drugi komponent programu – rekompensata części składki ubezpieczeniowej – ma na razie mniejszą skalę, ale to właśnie on stał się źródłem pierwszych realnych wypłat. W ramach tego mechanizmu biznes złożył już 40 wniosków. Łączna wartość ochrony ubezpieczeniowej wynosi 4,3 mld UAH, a potencjalna wartość państwowych rekompensat – 59,5 mln UAH. Wnioski złożyły firmy z Kijowa i obwodu kijowskiego, a także z obwodów lwowskiego, rówieńskiego i czerkaskiego. Cztery zgłoszenia zostały już sfinansowane.
Mechanizm zakłada, że przedsiębiorstwo samodzielnie wybiera firmę ubezpieczeniową i zawiera umowę ubezpieczenia majątku od ryzyk wojennych. Następnie może złożyć wniosek o rekompensatę za pośrednictwem ubezpieczyciela. Maksymalna kwota rekompensaty wynosi do 3 mln UAH na jedną firmę w ciągu roku kalendarzowego. Jeśli składka ubezpieczeniowa opłacana jest w ratach, rekompensata wypłacana jest proporcjonalnie do faktycznie wniesionych płatności.
Zgodnie z warunkami programu firma musi nie tylko opłacić składkę ubezpieczeniową, ale także wpłacić 5000 UAH za każdą umowę ubezpieczeniową na konto EKA. Według uczestników rynku rekompensata może pokrywać około 70 proc. wartości składki, co znacząco obniża realny koszt ubezpieczenia dla przedsiębiorstw.
Istotną zmianą dla programu były poprawki rządowe wprowadzone w marcu 2026 roku. Początkowo mechanizm zakładał, że biznes będzie mógł otrzymać rekompensatę dopiero po zakończeniu okresu obowiązywania umowy ubezpieczenia – czyli mniej więcej rok po zawarciu polisy. Po zmianach firmy uzyskały możliwość składania wniosku już po pierwszym miesiącu obowiązywania umowy. Po złożeniu dokumentów EKA ma naliczyć rekompensatę w ciągu kolejnych 30 dni. To właśnie umożliwiło przejście programu do realnych wypłat już wiosną 2026 roku.
Obecnie w budżecie państwa na program ubezpieczenia ryzyk wojennych przewidziano około 1 mld UAH. Jednocześnie wartość już zatwierdzonych i złożonych wniosków liczona jest w miliardach hrywien ochrony ubezpieczeniowej. W EKA nie wykluczają, że w przypadku dalszego wzrostu zainteresowania rząd będzie zmuszony szukać dodatkowego finansowania. Obowiązujące przepisy przewidują również, że jeśli w budżecie zabraknie środków, rekompensaty nie będą wypłacane, a wpłacone składki nie zostaną zwrócone uczestnikom programu.
Wiktoria Czyrwa
Image by Gerd Altmann from Pixabay