Biogaz i biometan w ostatnich latach stały się jednym z kluczowych kierunków transformacji energetycznej w całej Europie. Rosnące wymagania dotyczące dekarbonizacji oraz potrzeba zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego sprawiają, że zielone gazy odgrywają coraz większą rolę w miksie energetycznym. Polska dysponuje znaczącymi zasobami substratów do produkcji biogazu (jedne z największych w Unii Europejskiej).
W szczególności dotyczy to odpadów rolniczych i obornika, których potencjał szacuje się na około 70 mln ton rocznie. Tak ogromna baza surowcowa przekłada się na jeden z największych w Europie potencjałów produkcyjnych, co daje możliwość rozwoju krajowej produkcji niskoemisyjnego biometanu na dużą skalę. Aby jednak potencjał ten mógł zostać wykorzystany, sektor biometanu potrzebuje stabilnych zasad regulacyjnych, ekonomicznych i technicznych.
Według danych Urzędu Regulacji Energetyki na 30 września 2025 r. w kraju funkcjonowało 427 instalacji biogazowych, w tym obiekty rolnicze, komunalne oraz przemysłowe. Podsumowanie najistotniejszych informacji w tym zakresie przedstawia tabela nr 1.
Rok 2025 był przełomowy dla rozwoju rynku biometanu w Polsce co również można było to zauważyć na różnych płaszczyznach działalności PSG w tym zakresie. W ramach procesu przyłączeniowego nastąpił znaczący wzrost ilości składanych zapytań o możliwość przyłączenia jak również wniosków o warunki przyłączenia co obrazuje poniższy wykres. Rosnący napływ wniosków świadczy o tym, że rynek biometanu w Polsce zaczyna nabierać realnego tempa, a inwestorzy widzą w nim zarówno potencjał ekonomiczny, jak i strategiczny.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom inwestorów na rynku biometanu PSG powołała Doradców ds. Transformacji Energetycznej działających na terenie całego kraju, którzy prowadzą inwestorów przez cały proces przyłączeniowy — od złożenia wniosku po oddanie instalacji do użytkowania. Od strony systemowej Spółka na dedykowanej stronie internetowej udostępniła opracowaną i regularnie aktualizowaną Mapę Chłonności. Mapa jest jednym z narzędzi wsparcia i dialogu z inwestorami w związku z tym PSG planuje ciągły rozwój i doskonalenie tej formy komunikacji z interesariuszami zewnętrznymi.
Jednym z najważniejszych wydarzeń potwierdzających rosnącą dojrzałość rynku było uruchomienie w 2025 r. pierwszej w Polsce biometanowni podłączonej bezpośrednio do sieci gazowej Polskiej Spółki Gazownictwa. Wprowadzenie do systemu biometanu potwierdziło, że Polska Spółka Gazownictwa jest technicznie przygotowana do rozpoczęcia ery zielonych gazów.
Kolejnym bardzo znamiennym wydarzeniem z punktu widzenia rozwoju rynku biometanu była organizowana we wrześniu 2025 roku przez PSG ogólnopolska konferencja biometanowa. Jednym z tematów konferencji było zaprezentowanie przez Departament Transportu Gazu nowej metody obliczania chłonności sieci oraz przedstawione zostały dostępne warianty przyłączeń. Konferencja spotkała się z bardzo pozytywnym odbiorem branży i stała się ważnym forum wymiany doświadczeń.
Biorąc pod uwagę informacje płynące z rynku PSG zauważa wzmożone zainteresowanie przyłączaniem do sieci gazowej istniejących biogazowni, którym w niedługiej perspektywie skończy się dofinansowanie do wytwarzania biogazu. Z drugiej strony tworzą się podmioty, które są zainteresowane zakupem wytwarzanego już biogazu i uzdatnianiem go we własnym zakresie. Na uwagę zasługuje również wzmożone zainteresowanie przyłączaniem do sieci gazowej nowopowstających biometanowni o mocy do 1 MW z uwagi na fakt wsparcia w zakresie stałej ceny referencyjnej przy sprzedaży biometanu. Rynek oczekuje również na podobne rozwiązania w zakresie wsparcia instalacji powyżej 1 MW.
Coraz większe znaczenie w rozwoju rynku mają klienci zawodowi, w tym elektrociepłownie, ciepłownie i elektrownie, które ze względu na europejskie regulacje środowiskowe będą w coraz większym stopniu korzystać z paliw niskoemisyjnych. Przyłączenie takich podmiotów zwiększa chłonność sieci i znacząco ułatwia ciągłe wtłaczanie biometanu.
Jednak rynek biometanu nadal znajduje się w początkowej fazie rozwoju i wymaga kompleksowego systemu wsparcia oraz usunięcia licznych barier administracyjnych, prawnych i proceduralnych. Sprostać tym oczekiwaniom ma będący obecnie na ścieżce legislacyjnej Projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (UD 332) – Projekt zakłada m.ini.
- wprowadzenia systemu wsparcia dla biometanu w instalacjach o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW
- wprowadzenia definicji oraz określenie zasad funkcjonowania gazociągu bezpośredniego biogazu, biogazu rolniczego lub biometanu;
- doprecyzowanie rozliczania wytwórcy biometanu z operatorem energii odnawialnej;
- liberalizację systemu aukcyjnego dla źródeł paliwowych;
PSG jako lider dekarbonizacji sektora energetyki, od kilku lat analizuje zagadnienia dotyczące poszerzenia funkcjonalności infrastruktury gazowej o zdolność do transportu gazu ziemnego z domieszką innych gazów, przede wszystkim gazów ze źródeł OZE (biometan, wodór), zarówno pod kątem technologicznym, jak i regulacyjnym. Faktem jest, że sieci gazowe nie były projektowane i budowane pod kątem zagospodarowania lokalnych źródeł paliwa gazowego (biogazowni), co niekiedy powoduje brak sieci dystrybucyjnej lub problemy z chłonnością w miejscach budowy biogazowni. Jednakże istniejąca sieć gazowa PSG jest gotowa pod kątem technicznym do transportu biometanu spełniającego obowiązujące wymagania w zakresie parametrów jakościowych tzn. zgodnych z rozporządzeniem systemowym oraz IRIESD.
Biometan stanowi dla Polski strategiczną szansę. Może znacząco ograniczyć zależność kraju od importu gazu, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne, wesprzeć rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, a także przyczynić się do budowy gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednocześnie rozwój sektora biometanu oznacza nowe miejsca pracy, rozwój innowacyjnych technologii oraz realną redukcję emisji w sektorach, które trudno jest zdekarbonizować innymi metodami. W dłuższej perspektywie biometan może stać się jednym z kluczowych filarów krajowej transformacji energetycznej. Jako paliwo w pełni kompatybilne z istniejącą infrastrukturą gazową, pozwala na zrównoważoną, stopniową przebudowę systemu energetycznego bez konieczności gwałtownych i kosztownych zmian po stronie odbiorców. To również szansa na budowę nowoczesnej, odpornej i rozproszonej energetyki, która będzie opierać się na lokalnych zasobach i współpracy różnych sektorów gospodarki.
Tekst: Polska Spółka Gazownictwa