15 października 2024. Wspólnota Energetyczna wezwała Ukrainę do jak najszybszego uporządkowania sytuacji w Ukrenergo. W przypadku, gdy firma nie dostosuje się do europejskich standardów do 9 grudnia 2024 roku, może utracić certyfikat niezależnego operatora systemu (ISO).
W liście do przewodniczącego Narodowej Komisji ds. Regulacji Sektora Energetycznego i Usług Komunalnych (NKREKP) Jurija Własenki, podpisanym przez dyrektora Wspólnoty Energetycznej Artura Lorkowskiego, czytamy o konieczności przeglądu rozporządzenia Ministerstwa Energii, które ustanowiło kontrolę nad Ukrenergo. Podkreślono również potrzebę wyboru nowych członków rady nadzorczej, w tym na miejsce dwóch osób, które zrezygnowały razem z byłym prezesem Ukrenergo Wołodymyrem Kudryckim, półtora miesiąca temu.
W radzie nadzorczej Ukrenergo powinno zasiadać siedmiu członków: trzech przedstawicieli państwa i czterech niezależnych, reprezentantów innych krajów. Po rezygnacji Daniela Dobbeniego i Pedera Andreassona, którzy sprzeciwili się zwolnieniu Kudryckiego, w radzie nadzorczej pozostał tylko jeden niezależny członek.
Uzupełnienie rady nadzorczej Ukrenergo to nie jedyny postulat Wspólnoty Energetycznej.
- Konieczny jest również przegląd statutu w celu zwiększenia niezależności Rady Nadzorczej;
- zapobieżenia potencjalnym konfliktom interesów wynikającym z podwójnej roli Ministerstwa Energii jako akcjonariusza i regulatora, kształtującego politykę w sektorze energetycznym;
- a także minimalizacja ingerencji Ministerstwa Energii w decyzje zarządu Ukrenergo.
„Uprzejmie prosimy NKREKP o ocenę zgodności Ukrenergo z wymaganiami dotyczącymi unbundlingu oraz o ponowne otwarcie procedury certyfikacji, jeśli zgodność z wymienionymi aspektami nie zostanie osiągnięta do 9 grudnia 2024 roku” – czytamy w liście.
Na list Wspólnoty Energetycznej zareagowali już eksperci. Dyrektor Centrum Badań Energetycznych Ołeksandr Charczenko, uważa, że z powodu naruszeń w zarządzaniu korporacyjnym Ukrenergo firma ryzykuje utratę certyfikatu potwierdzającego zgodność z europejskimi standardami, co jest warunkiem koniecznym dla Ukrainy do synchronizacji z europejskim systemem energetycznym ENTSO-E. Oznaczałoby to, że Ukraina nie będzie mogła importować energii elektrycznej z Europy, co jest szczególnie niebezpieczne w przededniu zimy.
Charczenko jest przekonany, że problemy zarządzania wynikają z presji politycznej, która spowodowała odejście członków Rady Nadzorczej Ukrenergo i nadmierną kontrolę ze strony Ministerstwa Energii. Teraz Ukraina ma czas do 9 grudnia na powołanie nowych niezależnych członków Rady oraz dostosowanie wewnętrznych zasad spółki, aby zapewnić jej działanie bez ingerencji rządu.
Jeśli te wymagania nie zostaną spełnione, Ukraina nie będzie mogła utrzymać stabilnego importu energii elektrycznej, co może poważnie wpłynąć na rynek energetyczny kraju.
Natomiast Narodowa Komisja ds. Regulacji Sektora Energetycznego i Usług Komunalnych oświadczyła, że nie ma zagrożenia wstrzymania importu energii elektrycznej z UE, a podobne stwierdzenia to manipulacje.
„Sekretariat Wspólnoty Energetycznej zwraca uwagę NKREKP na konieczność dokończenia procesu tworzenia rady nadzorczej operatora. Wszystkie niezbędne procedury są obecnie realizowane zgodnie z przewidzianymi terminami i według ustalonych zasad. Informacje w mediach na temat zagrożenia dla importu energii elektrycznej są oczywistą manipulacją mającą na celu destabilizację społeczeństwa przed sezonem grzewczym. Na chwilę obecną nie ma podstaw do wstrzymania certyfikacji operatora systemu przesyłowego ani do niemożności korzystania z linii transgranicznych do importu energii elektrycznej” – czytamy w oficjalnym komunikacie NKREKP.
10 października Ukrenergo ogłosiło konkurs na trzech niezależnych członków rady nadzorczej. Kandydaci mają złożyć dokumenty do 31 października, po czym konsultant ds. rekrutacji przeprowadzi ocenę i rozmowy z nimi, aby do 7 listopada przedstawić listę potencjalnych kandydatów Komitetowi Nominacyjnemu. Ostateczny skład Rady Nadzorczej zostanie zatwierdzony do 22 listopada, a oficjalne nominacje zaplanowane są na 24 listopada. Ponadto Ministerstwo Energii kończy konkurs na czwartego niezależnego członka, który trwał od 2023 roku. W spółce państwowej obiecują, że wszystkie procedury zostaną zakończone do 9 grudnia.
Wspólnota Energetyczna to międzynarodowa organizacja utworzona w 2006 roku w celu wspierania integracji rynków energii krajów Europy Południowo-Wschodniej i Wschodniej z jednolitą przestrzenią energetyczną UE. Współpraca z Wspólnotą Energetyczną otwiera Ukrainie dostęp do europejskiego rynku energii, jeszcze przed potencjalnym członkostwem w UE. Jednocześnie członkostwo oznacza dostosowanie krajowych norm i standardów do wymagań Unii, zarówno w sektorze elektroenergetycznym, jak i innych sektorach energetycznych, takich jak odnawialne źródła energii. Aby zachować dostęp do europejskiego rynku, Ukraina musi przestrzegać wymagań Wspólnoty, w tym dotyczących zarządzania korporacyjnego. Oznacza to, że wszyscy uczestnicy rynku muszą działać zgodnie z równymi zasadami, a takie struktury jak Ukrenergo muszą być certyfikowane i spełniać europejskie standardy.