13 listopada 2026. Ukraińcy coraz krytyczniej oceniają działalność instytucji państwowych i z większą ostrożnością patrzą na perspektywy przystąpienia do Unii Europejskiej. W ciągu roku spadło zaufanie do UE, NATO, Policji Narodowej i Prokuratury Generalnej. Jednocześnie walka z korupcją pozostaje najważniejszym oczekiwaniem społeczeństwa wobec reform, a większość ankietowanych jest niezadowolona ze sposobu, w jaki ukraińskie władze je przeprowadzają. Tak wynika z badania przeprowadzonego przez Rating Group na zlecenie Misji Doradczej Unii Europejskiej w Ukrainie.
Wyniki badania przedstawił szef grupy socjologicznej Rating Ołeksij Antypowycz. Jak zauważył, sondaż ujawnił dość sprzeczny obraz nastrojów społecznych. Ukraińcy domagają się skuteczniejszej walki z korupcją, ale nie dostrzegają wystarczających rezultatów. Liczą na pomoc Unii Europejskiej, choć coraz mniej wierzą w szybkie członkostwo. Zaufanie do instytucji państwowych jest natomiast tak zróżnicowane, że jedne cieszą się poparciem niemal całego społeczeństwa, podczas gdy innym nie ufa siedmiu na dziesięciu respondentów.
Największe niezadowolenie Ukraińców budzi walka z korupcją. Za najważniejszą reformę uznało ją 78% ankietowanych. Na drugim miejscu znalazła się reforma sądownictwa i prokuratury, wskazana przez 46% respondentów. Znacznie mniej osób wymieniło reformę policji (19%), Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (14%) oraz służby celnej (8%).
Jednocześnie 83% Ukraińców jest niezadowolonych z efektów walki z korupcją, a 71% – z rezultatów reformy sądownictwa i prokuratury. Ogółem 74% badanych uważa, że ukraińskie władze robią zbyt mało, by przeprowadzić niezbędne reformy. 21% ocenia ich wysiłki jako wystarczające, a zaledwie 2% – jako znakomite.
Nie oznacza to jednak, że korupcja niepokoi Ukraińców bardziej niż wojna. W tym przypadku socjologowie pytali bowiem o reformy uznawane przez respondentów za najważniejsze. Zagrożeniom bezpieczeństwa, pomocy ze strony Unii Europejskiej oraz problemom weteranów poświęcono osobne pytania. Wynik 78% nie określa więc miejsca korupcji wśród wszystkich problemów kraju, lecz pokazuje, jak duże znaczenie Ukraińcy przypisują walce z tym zjawiskiem.
Ambasadorka Unii Europejskiej w Ukrainie Katarína Mathernová, obecna podczas prezentacji, zaproponowała, by spojrzeć na te wyniki z innej perspektywy. Jej zdaniem silne przekonanie o skali korupcji nie musi oznaczać, że walka z nią nie przynosi rezultatów.
„Tak właśnie się dzieje, kiedy społeczeństwo zaczyna naprawdę walczyć z korupcją. Mówicie o niej otwarcie, stworzyliście instytucje, które zajmują się rozwiązywaniem tego problemu. Dlatego korupcja staje się znacznie bardziej widoczna niż w społeczeństwach, w których próbuje się ją ukrywać” – wyjaśniła Mathernová.
Badanie wskazuje jednak również dziedziny, w których oceny są znacznie lepsze. Z transformacji cyfrowej zadowolonych jest 68% respondentów, a z działań na rzecz równości płci – 51%. Ten ostatni wskaźnik spadł jednak w ciągu roku z 60%.
Osobną uwagę socjologowie poświęcili problemom weteranów powracających do życia cywilnego. Za najpoważniejsze wyzwania Ukraińcy uznają zespół stresu pourazowego (PTSD) i stres (63%), niepełnosprawność (62%), problemy zdrowotne (53%) oraz trudności ze znalezieniem pracy (47%). Co istotne, odsetek osób wskazujących niepełnosprawność jako jeden z głównych problemów wzrósł w ciągu roku z 54% do 62%.
Ukraińcy oczekują pomocy w rozwiązywaniu tych problemów także od Unii Europejskiej. Reintegrację weteranów wśród dziedzin najbardziej potrzebujących unijnego wsparcia wskazało 22% ankietowanych. Jednak pierwsze miejsce na tej liście ponownie zajęła walka z korupcją – wybrało ją 46% respondentów. Po 36% uznało za najpilniejsze wsparcie terenów wyzwolonych spod okupacji oraz pomoc w ściganiu zbrodni wojennych, a 31% – działania ułatwiające Ukrainie przystąpienie do UE.
To właśnie unijna pomoc w walce z korupcją zbiera jednak najgorsze oceny. Za nieskuteczną uważa ją 62% ankietowanych, a za skuteczną – zaledwie 34%. Oceny te praktycznie nie zmieniły się w ciągu ostatniego roku.
Lepiej Ukraińcy oceniają pomoc Unii Europejskiej w dziedzinie komunikacji strategicznej – za skuteczną uznaje ją 55% respondentów. Doradztwo dotyczące przystąpienia do UE pozytywnie oceniło 46%, wsparcie funkcjonowania przejść granicznych – 43%, a pomoc w ściganiu zbrodni międzynarodowych – 40%.
Zmienia się również nastawienie do samego członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej. O ile w 2025 roku 43% respondentów uważało, że Ukraina zdecydowanie powinna przystąpić do UE, o tyle obecnie odsetek ten wynosi 33%. Z kolei 56% jest zdania, że kraj nie musi zostać członkiem Unii, ale powinien zacieśniać z nią więzi gospodarcze. Kolejne 9% sprzeciwia się integracji europejskiej.
Ukraińcy coraz rzadziej liczą także na szybkie członkostwo. W marcu 2022 roku 61% ankietowanych spodziewało się przystąpienia do UE w ciągu roku lub dwóch lat. Dziś uważa tak zaledwie 6%. Największa grupa respondentów – 32% – przewiduje, że nastąpi to za pięć do dziesięciu lat. Kolejne 17% nie wierzy, że Ukraina kiedykolwiek zostanie członkiem Unii Europejskiej. Jednocześnie 63% badanych uważa, że Ukraina jest w stanie przeprowadzić reformy niezbędne do uzyskania członkostwa. Jednak i ten wskaźnik spadł w ciągu roku o pięć punktów procentowych.
Znamienne, że tylko 43% Ukraińców uważa, iż Unii Europejskiej zależy na przyjęciu Ukrainy. Rok temu takiego zdania było 50% respondentów. Obecnie natomiast 54% jest przekonanych, że UE nie jest zainteresowana członkostwem Ukrainy.
Katarína Mathernová wiąże rosnący sceptycyzm przede wszystkim ze zmęczeniem Ukraińców przedłużającą się wojną.
„Ludzie są coraz bardziej wyczerpani i zmęczeni. Pogłębiają się pesymizm i sceptycyzm, a oceny stają się coraz surowsze. Wynika to zapewne z faktu, że już piąty rok żyjemy w warunkach pełnoskalowej wojny” – zauważyła.
Przyznała jednocześnie, że decyzje Unii Europejskiej nie zawsze zapadają tak szybko, jak wymagałaby tego sytuacja Ukrainy.
„Ukraińcy walczą na froncie, doświadczają terroru, widzą zniszczenia i uszkodzenia infrastruktury. Nic więc dziwnego, że pytają nas, dlaczego pozwalamy, by to wszystko się działo. Europa robi znacznie więcej niż ktokolwiek mógł sobie wcześniej wyobrazić. Ale sytuacja się przeciąga. Czasami sama chciałabym, żeby działania były bardziej zdecydowane. Unia Europejska jest jednak skomplikowaną wspólnotą 27 państw, z których każde ma własne stanowisko” – wyjaśniła Mathernová.
Jak zaznaczyła, w związku z ograniczeniem amerykańskiego wsparcia znaczna część ciężaru finansowego spoczywa obecnie na Unii Europejskiej. Jednak nawet ta pomoc okazuje się niewystarczająca w obliczu ceny, jaką Ukraina płaci za wojnę.
Co znamienne, Ukraińcy oczekują unijnego wsparcia przede wszystkim w trzech obszarach: gospodarce, bezpieczeństwie i walce z korupcją. Jak przyznała Katarína Mathernová, właśnie te kwestie zajmują około trzech czwartych jej czasu pracy. Resztę poświęca głównie komunikacji – próbom wyjaśniania, co UE robi dla Ukrainy i dlaczego podjęcie niektórych decyzji wymaga tak wiele czasu.
Ambasadorka przyznała przy tym, że Unii nie zawsze udaje się odpowiednio przedstawić Ukraińcom skalę udzielanej pomocy oraz złożoność procesu podejmowania wspólnych decyzji. Ma to szczególne znaczenie w obliczu zmieniającego się stosunku Ukraińców do organizacji międzynarodowych.
Według badania w ciągu ostatniego roku zaufanie do NATO spadło z 55% do 44%, do Unii Europejskiej – z 63% do 59%, a do Rady Europy – z 53% do 49%. Mimo to UE pozostaje organizacją międzynarodową cieszącą się największym zaufaniem spośród uwzględnionych w badaniu. Na kolejnych miejscach znalazły się Międzynarodowy Fundusz Walutowy (56%), Rada Europy (49%), NATO (44%), ONZ (43%) oraz OBWE (38%).
W przypadku ukraińskich instytucji sytuacja wygląda inaczej. Niekwestionowanym liderem jest Państwowa Służba Ukrainy ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (DSNS), której ufa 96% respondentów. Jak zauważył Ołeksij Antypowycz, jest to poziom zaufania porównywalny z tym, jakim cieszą się Siły Zbrojne Ukrainy. Gwardii Narodowej ufa 83%, Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy – 73%, a Państwowej Służbie Granicznej – 62%.
Najmniejszym zaufaniem Ukraińcy darzą Prokuraturę Generalną i wymiar sprawiedliwości – brak zaufania do tych instytucji zadeklarowało odpowiednio 76% i 70% ankietowanych. Co więcej, w ciągu roku zaufanie do Prokuratury Generalnej spadło z 28% do 19%. Komentując te wyniki, Ołeksij Antypowycz stwierdził, że taką reakcję społeczeństwa nietrudno zrozumieć w świetle ostatnich wydarzeń związanych z prokuratorem generalnym.
Pogorszyły się również notowania Policji Narodowej, której ufa obecnie 42% Ukraińców wobec 48% przed rokiem. Z kolei zaufanie do Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU) wzrosło z 48% do 52%.
Szefowa Misji Doradczej UE w Ukrainie, Cornelia Taylor, zwróciła uwagę, że zaufanie społeczne można budować nawet w czasie wojny. Jako przykłady wskazała Państwową Służbę ds. Sytuacji Nadzwyczajnych oraz Gwardię Narodową, które cieszą się jednym z najwyższych poziomów poparcia.
Przypomniała jednocześnie, że stosunkowo niskie zaufanie do policji nie jest zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla Ukrainy. Podobną sytuację można zaobserwować również w niektórych państwach Unii Europejskiej mających komunistyczną przeszłość. Nie byłoby więc słuszne mówienie o powszechnym spadku zaufania do wszystkich instytucji państwowych. Największym zaufaniem nadal cieszą się służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i ratowanie ludzkiego życia.
Wyniki badania pokazują, że Ukraińcy nie odwracają się od europejskiego kursu, ale stają się coraz bardziej wymagający wobec własnego państwa i jego międzynarodowych partnerów. Nie wystarczają im już obietnice reform i perspektywa członkostwa w UE. Oczekują konkretnych rezultatów – w walce z korupcją, zapewnianiu sprawiedliwego sądownictwa oraz wspieraniu osób dotkniętych skutkami wojny.
Wiktoria Czyrwa