20 lipca 2026. Ukraińscy rolnicy rozpoczęli już tegoroczne żniwa, a eksporterzy intensywnie realizują wysyłki zboża z nowego roku gospodarczego. Po relatywnie stabilnym poprzednim sezonie rynek liczy na wzrost wpływów z eksportu. Jednak powodzenie tych planów ponownie zależy od funkcjonowania portów morskich, które pozostają jednym z głównych celów rosyjskich ataków.
Do połowy lipca zbiory zbóż i roślin strączkowych rozpoczęły się już we wszystkich regionach Ukrainy. Do tej pory zebrano plony z 763 tys. hektarów, czyli około 6 proc. planowanego areału, uzyskując 3,1 mln ton ziarna. Największe zbiory odnotowano w obwodach odeskim, mikołajowskim i dniepropietrowskim. W samym obwodzie odeskim zebrano już ponad milion ton zbóż. Równolegle trwa również zbiór rzepaku, który pozostaje jedną z najważniejszych ukraińskich upraw eksportowych.
To właśnie wraz z rozpoczęciem żniw tradycyjnie startuje nowy rok gospodarczy na rynku zbóż, który rozpoczyna się 1 lipca. Pierwsze wyniki napawają umiarkowanym optymizmem. Według stanu na 17 lipca Ukraina wyeksportowała już 1,7 mln ton zbóż i roślin strączkowych, czyli 2,4 razy więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu. Za granicę trafiło już 706 tys. ton pszenicy, 898 tys. ton kukurydzy oraz ponad 103 tys. ton jęczmienia. Tak wysokie tempo eksportu pokazuje, że eksporterzy starają się jak najszybciej wywieźć nowe zbiory, wykorzystując stabilne funkcjonowanie morskiego korytarza transportowego.
Podstawy do takiego optymizmu stworzył również poprzedni sezon. Pomimo wojny, nieustannych ataków na infrastrukturę logistyczną i trudnych warunków prowadzenia działalności Ukraina zakończyła sezon 2025/2026 eksportem blisko 37,5 mln ton zbóż i roślin strączkowych. Tradycyjnie największy udział miały kukurydza – 21,3 mln ton – oraz pszenica, której wyeksportowano ponad 14,1 mln ton.
Co prawda wyniki dla większości głównych upraw okazały się nieco słabsze niż rok wcześniej. Mimo to Ukraina utrzymała pozycję jednego z największych eksporterów zbóż na świecie, a sprawne funkcjonowanie morskiego korytarza eksportowego okazało się kluczowym warunkiem utrzymania sprzedaży zagranicznej.
Według prognozy Ministerstwa Gospodarki, Środowiska i Rolnictwa eksport produktów rolno-spożywczych może w 2026 r. przynieść Ukrainie od 23 do 24 mld USD wpływów dewizowych. Byłby to wynik lepszy niż przed rokiem, gdy eksport produktów rolnych zapewnił krajowi około 22,6 mld USD przychodów. Prognozy opierają się zarówno na obecnym tempie eksportu, jak i korzystniejszej sytuacji cenowej na światowych rynkach.
Realizacja tych prognoz będzie jednak zależała nie tyle od wielkości zbiorów, ile od sytuacji w ukraińskich portach. W ostatnich tygodniach Rosja znacząco nasiliła ataki na infrastrukturę portową w obwodzie odeskim. Ostrzały objęły terminale zbożowe, magazyny, statki cywilne oraz centra przeładunkowe. Po ataku na terminal należący do firmy Kernel uszkodzonych lub zniszczonych zostały dziesiątki tysięcy ton zboża i oleju słonecznikowego.
Prezes Ukraińskiego Stowarzyszenia Zbożowego, Mykoła Horbaczow, przyznaje, że obecnie praktycznie niemożliwe jest prognozowanie stabilnej pracy portów. Jednego dnia terminal funkcjonuje normalnie, by po kolejnym rosyjskim ataku następnego dnia całkowicie wstrzymać działalność.
Rynek reaguje natychmiast. Najwięksi traderzy czasowo ograniczyli zakupy w portach nad Morzem Czarnym, a ceny skupu pszenicy w niektórych elewatorach spadły w ciągu zaledwie jednej doby o 800–1000 UAH za tonę. Część armatorów rezygnuje z zawijania do ukraińskich portów lub opuszcza je z niepełnym ładunkiem, nie chcąc narażać załóg i statków. Jeśli eksport trzeba będzie przekierować przez porty nad Dunajem lub rumuńską Konstancę, koszty logistyki mogą wzrosnąć o około 30 USD za tonę, co automatycznie ograniczy dochody ukraińskich producentów.
Mimo tych zagrożeń Ukraina rozpoczyna nowy sezon zbożowy z relatywnie mocnej pozycji. Żniwa nabierają tempa, eksport przewyższa ubiegłoroczne wyniki, a rząd oczekuje wzrostu wpływów dewizowych z sektora rolnego. O powodzeniu całego sezonu zdecyduje jednak nie tylko wielkość zbiorów czy sytuacja cenowa na światowych rynkach. Kluczowe znaczenie będzie miało bezpieczeństwo eksportu – to, ile ukraińskiego zboża uda się bez zakłóceń dostarczyć na światowe rynki drogą morską.
Wiktoria Czyrwa
Image by CANDICE CANDICE from Pixabay