10 lipca 2026. Państwa członkowskie UE jednogłośnie zgodziły się na otwarcie szóstego klastra negocjacyjnego z Ukrainą i Mołdawią. Klaster szósty to „Stosunki zewnętrzne / Polityka zagraniczna” i obejmuje wspólną politykę zagraniczną, wspólną politykę bezpieczeństwa i obrony oraz relacje międzynarodowe.
Decyzja była możliwa dzięki politycznemu przełomowi po zmianie rządu na Węgrzech. Zakończyło to trwającą blisko dwa lata blokadę procesu akcesyjnego Ukrainy. Szósty klaster uznawano za najłatwiejszy do odblokowania po tym przełomie politycznym, przede wszystkim ze względu na stosunkowo ograniczony zakres negocjowanych zagadnień.
Wciąż nie są otwarte cztery klastry negocjacyjne. Drugi- dotyczący rynku wewnętrznego; trzeci- obejmujący konkurencyjność i inkluzywny wzrost gospodarczy; czwarty- poświęcony zielonej agendzie i zrównoważonej komunikacji; oraz piąty - obejmujący zasoby, rolnictwo i politykę spójności.
Komisja Europejska ocenia, że zarówno Ukraina, jak i Mołdawia są pod względem technicznym gotowe do otwarcia wszystkich klastrów. Oznacza to, że otwarcie kolejnych klastrów negocjacyjnych będzie zależało przede wszystkim od decyzji politycznych państw członkowskich.
Samo otwarcie klastra nie oznacza jednak, że spełnione są wszystkie związane z nimi warunki i zadania akcesyjne. Wszystko podlega ocenie, a w przypadku już otwartego klastra pierwszego- „Fundamenty”, zgodnie z zasadami negocjacji, będzie on zamknięty jako ostatni. „Fundamenty” państwa - takie jak praworządność, niezależność sądownictwa, walka z korupcją oraz ochrona praw podstawowych- muszą być zbudowane i utrwalone.
Choć pierwszy klaster „Fundamenty” otwarto 15 czerwca 2026 roku, to w Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 8 lipca o rządach prawa i reformie sądownictwa w Ukrainie można przeczytać krytyczna ocenę:
„(…) Doceniamy przyjęcie 10-punktowego planu priorytetowych reform (tzw. Plan Kos-Kaczka), uzgodnionego między UE a Ukrainą w grudniu 2025 roku, jako ważnego kroku w kierunku wzmocnienia rządów prawa, postępu w reformie sądownictwa oraz wzmocnienia działań antykorupcyjnych. Z zadowoleniem przyjmujemy trwające prace nad wdrożeniem planu i zachęcamy Ukrainę, by jak najszybciej osiągnęła konkretne rezultaty, przesuwając kluczowe reformy poza granice etapów dyskusji lub grup roboczych.
Podkreślamy, że stan realizacji planu w połowie 2026 roku na poziomie około 15 proc., mierzonym przez społeczność ukraińskich think-tanków, powinien być uznany za niezadowalający dla Ukrainy”.
Jednocześnie Parlament Europejski docenił wysiłki reformatorskie, podejmowane przez Ukrainę w warunkach wojny.
Red.