7 sierpnia 2025. W Radzie Najwyższej trwają dyskusje nad projektami ustaw wprowadzającymi preferencyjny system podatkowy, ukierunkowany na przyciągnięcie inwestycji w branże o wysokiej wartości dodanej — przede wszystkim w sektor przetwórstwa.
Proponowany mechanizm zakłada częściową rekompensatę kosztów poprzez zmniejszenie obciążenia podatkowego już po realizacji projektów inwestycyjnych.
Inicjatorami projektów ustaw są deputowani Dmytro Kysełewski i Andrij Motowyłowiec z komisji ds. gospodarki i podatków.
Deputowani wyjaśniają, że nie chodzi o tradycyjne dotacje ani bezpośrednie finansowanie, lecz o swoisty kredyt podatkowy, który ma stymulować rzeczywiste nakłady na infrastrukturę produkcyjną. Nowa inicjatywa postrzegana jest jako potencjalnie bardziej efektywna alternatywa wobec znanych już instrumentów, takich jak program „niani inwestycyjnej” czy koncepcja parków przemysłowych, które okazały się mniej skuteczne, niż oczekiwano. Zdaniem autorów, ta formuła może lepiej odpowiadać potrzebom istniejących przedsiębiorstw, które chcą rozszerzyć produkcję lub odbudować ją po zniszczeniach.
Proponowane ulgi obejmą zarówno infrastrukturę fizyczną — sprzęt, budynki, działki przemysłowe — jak i dostawy importowe. W szczególności inwestorzy będą mogli ubiegać się o zwolnienie z podatku dochodowego, VAT oraz cła na nowy sprzęt, pod warunkiem, że większość przychodów przedsiębiorstwa pochodzić będzie z własnej produkcji. Maksymalna wysokość ulg zależeć będzie od wielkości inwestycji: od 70 proc. rekompensaty dla najmniejszych projektów do 30 proc. dla największych, przy przedziale nakładów od 100 000 EUR do 50 mln EUR. Zakłada się, że takie projekty powinny zostać zrealizowane w ciągu trzech lat.
Wnioski o udział w programie będzie można składać za pośrednictwem rządowego portalu cyfrowego, a ewidencją i audytem projektów zajmie się właściwe ministerstwo. Aby zapobiec nadużyciom, przewidziano zakaz zbywania majątku nabytego na preferencyjnych warunkach przez okres pięciu lat. W przypadku naruszenia tej zasady firma będzie zobowiązana do zwrotu uzyskanych ulg podatkowych wraz z nałożonymi sankcjami.
Wielu przedstawicieli biznesu popiera to podejście, podkreślając jego celowość i przejrzystość. Inicjatywa zyskała szczególne zainteresowanie ze strony firm działających poza parkami przemysłowymi, które nie mogą skorzystać z już istniejących mechanizmów wsparcia. Zwraca się również uwagę na to, że nowy system ulg pozwala na ich uzyskanie nie tylko nowo powstałym firmom, ale także tym, które już prowadzą działalność, lecz planują jej rozszerzenie.
Podczas posiedzenia grupy roboczej przedstawiciele rządu i sektora prywatnego wskazali, że taki model będzie rekompensował państwu wpływy podatkowe z opóźnieniem, ale nie spowoduje natychmiastowego deficytu budżetowego. Jednocześnie dodatkowe obciążenie podatkowe pojawi się tylko w przypadku osiągnięcia przez przedsiębiorstwo wyników produkcyjnych, co eliminuje ryzyko nieefektywnego wydatkowania środków.
Według szacunków autorów projektów ustaw, potencjalny efekt wprowadzenia nowego reżimu ulgowego może wynieść od 3 mld USD — w zależności od dalszego rozwoju sytuacji. W pesymistycznym scenariuszu — kontynuacji wojny — oczekuje się do 3 mld USD inwestycji w ciągu pięciu lat i wzrostu PKB o mniej niż pół procenta. W scenariuszu bazowym mowa o 5 mld USD inwestycji i wzroście gospodarczym o około 1,7 proc., natomiast w wariancie optymistycznym — o pozyskaniu 8 mld USD i wzroście PKB o ponad 5 procent.
Niemniej jednak, jak pokazują dyskusje w kręgach rządowych, osiągnięcie takich wskaźników budzi wątpliwości ze strony partnerów międzynarodowych i aby przekonać darczyńców, konieczne będzie przedstawienie bardziej szczegółowych analiz ekonomicznych. Wynika to z zobowiązania wobec Międzynarodowego Funduszu Walutowego do nierozszerzania katalogu ulg podatkowych w ramach obowiązującego programu współpracy. Dlatego struktury rządowe kontynuują poszukiwanie kompromisowego rozwiązania, które pozwoli pogodzić krajowe interesy gospodarcze z warunkami wsparcia ze strony partnerów.
Wiktoria Czyrwa
Image by Jonas Greuter from Pixabay