20 października 2024. „Nowy mandat w UE to okazja do (…) aktywnego i odważnego podejścia do procesu poszerzania UE. Czas, by Europa wzmacniała swoje zdolności obronne. Unia Europejska musi stać się silniejszym i bardziej wiarygodnym gwarantem bezpieczeństwa. Potrzebujemy większych i efektywniejszych wydatków na obronność i kontynuacji wsparcia Ukrainy w walce z rosyjskim agresorem.”
To pierwszy i drugi punkt Deklaracji Sopockiej przyjętej na zakończenie XIII Europejskiego Forum Nowych Idei, które w Sopocie zorganizowała Konfederacja Lewiatan.
Na program EFNI złożyło się ponad 100 paneli, w tym dwa poświęcone Ukrainie. Miałem przyjemność uczestniczyć w panelu „Europejskie aspiracje Ukrainy”. Wskazałem, że zamiast koncentrować się na niedostatkach przygotowań akcesyjnych Ukrainy, czyli na tym, że „szklanka” jest do połowy pusta”, trzeba wskazywać, że „szklanka jest do połowy pełna”. Taką strategię promocji Polski realizowaliśmy ponad 20 lat temat.
Jakie są atuty Ukrainy, czyli co nowy kraj członkowski może wnieść do „starej” Unii, wskazała Penny Pritzker, specjalna przedstawicielka administracji USA do odbudowy Ukrainy.
Na zakończenie swojej misji, w czasie debaty w Brookings Institution w Waszyngtonie, powiedziała co Ukraina może dać światu?
- Urodzajną ziemię, która może wyżywić 600 milionów ludzi.
- Minerały krytyczne, takie jak lit i tytan, które umożliwią rewolucję w zakresie sztucznej inteligencji i zielonych technologii.
- Żelazo i stal, które będą bazą dla nowych budynków w kraju, a także na całym kontynencie, w Azji Wschodniej i poza nią.
- I oczywiście największy atut Ukrainy, to jej mieszkańcy, z których wielu ma wysokie kompetencje w nauce, technologii, inżynierii i lotnictwie. Ich pomysłowość dała światu dysk twardy, helikopter, protezę zastawki serca, a nawet immunologię.
Do tego katologu dodałem cyfryzację państwa, jego usług, na niespotykanym w Europie poziomie.
Mówiłem, że dzisiejsze obawy przed Ukrainą w UE, z biegiem czasu stracą podstawy. Ponad 20. lat temu we Francji obawiali się konkurencyjności polskiego hydraulika, dziś doceniają polską złotą rączkę. Nad finałem polskich negocjacji ciążyło widmo tzw. kwot mlecznych, które były dla nas zbyt niskie, a dla wielu krajów „starej” Unii zbyt wysokie. Kto dziś wie, że w UE nie ma już kwot mlecznych?
Podkreślałem, że atutem Ukrainy w UE są ukraińscy przedsiębiorcy, ukraińskie kobiety, którzy po wybuchu pełnoekranowej wojny założyli w Polsce ponad 8000 spółek handlowych i 50 000 jednoosobowych działalności gospodarczych. Oni już są w Unii Europejskiej. Czy Ukraina potrafi zachęcić ich do powrotu do kraju? W jakich sposób wykorzysta ich europejskie doświadczenia?
Przypomniałem, że w czasie COMMON FUTURE, pos. Paweł Kowal- Przewodniczący Rady ds. Współpracy z Ukrainą, przedstawił stanowisko, iż możliwe jest rozszerzenie UE o Ukrainę na obecnej bazie traktatowej. Zmiany traktatów, w wielu kwestiach jak likwidacja veta są potrzebne, ale tryb zmian odkładałby europejską perspektywę Ukrainy w nieskończoność, prowadziłby do zniechęcenia Ukraińców.
Przypomniałem też argumentację premiera Leszka Millera, który na finiszu naszych negocjacji w 2002 roku studził krytyków Polski słowami: „Jaki jest sens dużego rozszerzenia UE bez największego kraju regionu, bez Polski? Co to za rozszerzenie?” .
Dzisiaj można sparafrazować: przyłączenie Ukrainy do Unii Europejskiej jest zakończeniem postsowieckiej ery, dopełnieniem tamtego rozszerzenia, konsekwencją tego, ż Kijów wybrał Brukselę i odrzucił Moskwę.
Oczywiście Ukraina musi spełnić kryteria członkostwa, musi zmienić nie tylko prawo, ale pozyskać też zdolność instytucjonalną do stosowania europejskich reguł i standardów. Nie zmienia to jednak faktu, że „szklanka” jest do połowy pełna”. I oby zmiany w Ukrainie nie zatrzymały się na tej „połowie”.
Dziękuję współpanelistom, którymi byli: Julia Boguslavska- prezeska Fundacji Ukrainka w Polsce; Kateryna Glazkova- dyrektor wykonawcza Związku Ukraińskich Przedsiębiorców (SUP); Krzysztof Kwiatkowski- senator RP; Etienne de Poncins- Ambasador Francji; Maciej Witucki, prezydent Konfederacji Lewiatan. Naszą dyskusję moderował Andrzej Rudka- szef Ukraine Desk w Konfederacji Ledwiatan.
Dariusz Szymczycha
Tekst Deklaracji Sopockiej:
https://efni.pl/2024/10/18/deklaracja-sopocka-przyjeta-na-zakonczenie-efni/