18 października 2024. Badanie Narodowego Banku Ukrainy wśród szefów ukraińskich przedsiębiorstw za trzeci kwartał 2024 roku wskazuje na ostrożny optymizm. Pomimo trudnych warunków ekonomicznych i politycznych, wynikających z wojny, przedsiębiorstwa poprawiły swoje prognozy rozwoju oraz inwestycji. Przy tym oczekuje się umiarkowanego wzrostu inflacji i dewaluacji hrywny.
Jednym z kluczowych wskaźników nastrojów gospodarczych jest Indeks Oczekiwań Biznesowych Przedsiębiorstw (IOB), który wzrósł do 100,6 proc, , co jest pozytywnym sygnałem po wskaźniku 99,5 proc. w drugim kwartale 2024 roku. Taki wzrost świadczy o stopniowym odzyskiwaniu pewności przez ukraińskie firmy, które spodziewają się zwiększenia wolumenu sprzedaży i utrzymania aktywności inwestycyjnej w ciągu najbliższych 12 miesięcy.
Największe oczekiwania co do wzrostu produkcji mają przedsiębiorstwa sektora energetycznego, rolnictwa, przemysłu przetwórczego, transportu i komunikacji.
Jednak nie wszystko jest „bezchmurne”. Pogorszenie oczekiwań inflacyjnych, obserwowane po raz pierwszy od ośmiu kwartałów, jest jednym z niepokojących sygnałów. Biznes prognozuje roczną inflację na poziomie 9,7 proc., co jest wyższe niż poprzedni wskaźnik 9,0 procent. Przedsiębiorstwa już odczuwają wpływ wzrostu kosztów produkcji, a 81,1 proc. respondentów wymienia działania wojenne jako główny czynnik inflacyjny.
Coraz więcej przedsiębiorstw spodziewa się dalszej dewaluacji hrywny. Średni prognozowany kurs wymiany wynosi 43,72 UAH/USD, co jest wyraźnie gorszym wynikiem niż 41,61 UAH/USD w drugim kwartale.
Równocześnie przedsiębiorstwa odczuwają presję podatkową i rosnące kpszty produkcji.
Ponadto przedsiębiorstwa borykają się z trudnymi warunkami kredytowania. Odsetek firm planujących zaciągnąć kredyty bankowe zmniejszył się do 34,8 proc., podczas gdy w poprzednim kwartale wynosił 36,4 procenta. Główną przyczyną są zbyt wysokie stopy procentowe, które 45,5 proc. respondentów uznało za przeszkodę. Równocześnie rośnie liczba przedsiębiorstw poszukujących alternatywnych źródeł finansowania lub planujących pozyskiwanie funduszy za granicą.
Sytuacja na rynku pracy pozostaje stabilnie trudna. Przedsiębiorstwa nadal spodziewają się zmniejszenia liczby miejsc pracy. Szczególnie pesymistyczne prognozy dotyczą sektora budowlanego i przemysłu wydobywczego. Firmy spodziewają się również spadku tempa wzrostu płac: prognoza wzrostu wydatków na wynagrodzenia spadła do 52,9 proc. , podczas gdy w poprzednim kwartale wskaźnik ten wynosił 54,8 procenta.
Pomimo wszystkich kłopotów, przedsiębiorstwa zachowują pozytywne nastawienie do inwestycji w moce produkcyjne. Bilans odpowiedzi dotyczących zmian poziomu wydatków inwestycyjnych na maszyny, sprzęt i inwentarz wzrósł do 7,5 proc., w porównaniu do 5,4 proc. w drugim kwartale.
Badanie pokazało również, że przedsiębiorstwa pozyskujące inwestycje zagraniczne nadal spodziewają się ich wzrostu. Chociaż bilans odpowiedzi dotyczących wzrostu inwestycji zagranicznych nieco spadł do 15,6 proc. (w porównaniu do 19,4 proc. w poprzednim kwartale), nadal pozostaje on dodatni. Największe oczekiwania mają przedsiębiorstwa budowlane, energetyczne oraz wodociągowe, a także przemysł wydobywczy. Natomiast firmy z sektora handlu mają większe obawy i przewidują spadek inwestycji zagranicznych.
Podsumowując, badanie pokazuje trudną, ale nie beznadziejną sytuację ukraińskiego biznesu. Firmy są gotowe zwiększać produkcję, inwestować w sprzęt i pracować nad kontraktami eksportowymi. Istnieje szereg poważnych wyzwań, w tym wysokie ryzyko inflacyjne, dewaluacja hrywny, presja podatkowa i trudne warunki kredytowe. Działania wojenne pozostają głównym czynnikiem wpływającym na działalność gospodarczą, ale ukraińskie firmy stopniowo dostosowują się do nowego środowiska i nadal szukają sposobów na rozwój.
Wiktoria Czyrwa
Image by Mohamed Hassan from Pixabay