7 stycznia 2026. W 2025 roku Ukraina wyeksportowała produkty rolne o wartości 22,53 mld USD. To o 8,8 proc. mniej niż rok wcześniej, czyli około 2,2 mld USD w ujęciu wartościowym. Takie dane opublikował Ukraiński Klub Biznesu Rolnego (UKAB).
Pomimo spadku wpływów walutowych sektor rolny pozostaje kluczowym motorem ukraińskiego eksportu. W 2025 roku na produkty rolno-spożywcze przypadało 56,1 proc. całkowitych dochodów z eksportu towarów. Choć wskaźnik ten jest niższy od rekordu z 2023 roku, kiedy udział sektora rolnego sięgał 61 proc., branża nadal generuje ponad połowę eksportowych wpływów kraju.
Jedną z najważniejszych zmian minionego roku było zmniejszenie roli Unii Europejskiej jako rynku zbytu dla ukraińskiej produkcji rolnej. O ile w latach 2022–2024 udział UE w strukturze eksportu rolnego stabilnie przekraczał 50 proc., to w 2025 roku spadł do 47,5 procenta. W ujęciu wartościowym dostawy produktów rolnych do krajów Unii Europejskiej wyniosły 10,7 mld USD.
Spadek eksportu do UE znalazł odzwierciedlenie także w bilansie handlowym. Dodatnie saldo handlu rolnego z krajami europejskimi zmniejszyło się do 6,1 mld USD wobec 8,9 mld USD rok wcześniej. Na tę dynamikę wpłynęły zmiany tras logistycznych, zaostrzenie wymogów regulacyjnych na rynku europejskim, a także ogólne spowolnienie handlu.
Równolegle ze spadkiem eksportu w 2025 roku gwałtownie wzrosły wolumeny importu produktów rolno-spożywczych. W ciągu roku Ukraina zaimportowała towary rolne o wartości 8,75 mld USD — był to najwyższy poziom w ciągu ostatnich pięciu lat. Choć udział produktów rolnych w całkowitym imporcie kraju pozostaje stabilny i wynosi około 10,8 proc., w ujęciu wartościowym wydatki na zakup żywności nadal rosną. Ponad 53 proc. importu, czyli około 4,6 mld USD, przypadło na kraje Unii Europejskiej, co świadczy o głębokiej integracji ukraińskiego rynku konsumenckiego z UE.
Spadkowi wpływów walutowych z eksportu rolnego w 2025 roku towarzyszył również wyraźny spadek fizycznych wolumenów dostaw kluczowych upraw. Według danych Ministerstwa Gospodarki, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy eksport zbóż i roślin strączkowych, wraz z produktami ich przetwórstwa, wyniósł 15,4 mln ton – o 29,4 proc. mniej niż rok wcześniej.
Największy spadek odnotowano w segmencie kukurydzy. Od lipca 2025 roku jej eksport zmniejszył się o 39,1 proc, – do 6 mln ton wobec niemal 9,8 mln ton w analogicznym okresie poprzedniego sezonu. Dostawy pszenicy spadły o 19,2 proc., jęczmienia – o 33 procent. Żyto pozostaje uprawą o marginalnym znaczeniu eksportowym i wykazuje minimalne wolumeny dostaw.
Na wyniki eksportowe sektora rolnego nadal negatywnie wpływają ryzyka wojenne oraz ograniczenia logistyczne. Ataki na porty, infrastrukturę energetyczną, elewatory oraz węzły transportowe utrudniają działalność i zmuszają rolników do intensywniejszego korzystania z tras lądowych, które nie są w stanie w pełni zastąpić transportu morskiego. Dodatkowymi czynnikami pozostają wysokie koszty logistyki i ubezpieczeń, niedobór kontenerów, a także ograniczenia w tranzycie i imporcie ukraińskich produktów w wybranych krajach UE.
Strukturalnym problemem eksportu produkcji rolnej pozostaje dominacja surowców – zbóż i olejów – nad produktami o wysokiej wartości dodanej. Ogranicza to potencjał wzrostu wpływów walutowych nawet przy stabilnych wolumenach dostaw. Ograniczone inwestycje w infrastrukturę przetwórczą, ryzyka energetyczne oraz bariery logistyczne hamują rozwój eksportu produktów gotowych. Równocześnie sektor rolny odczuwa niedobór wykwalifikowanych kadr – od kierowców i mechaników po agronomów i technologów – co komplikuje zarówno procesy produkcyjne, jak i logistykę eksportową. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje potrzeba modernizacji infrastruktury: elewatorów, węzłów transportowych, mocy portowych oraz zakładów przetwórczych.
Osobnym ryzykiem dla eksportu rolnego pozostaje sytuacja na rynku oleju słonecznikowego. Ukraina wciąż utrzymuje pozycję największego eksportera na świecie, jednak dystans do Rosji szybko się zmniejsza. Według ocen analityków wzrost rosyjskiego eksportu w dużej mierze wynika z wykorzystania okupowanych terytoriów Ukrainy, gdzie tradycyjnie uprawiano słonecznik. Część zbiorów z tych terenów faktycznie trafia do rosyjskich strumieni eksportowych, co zniekształca konkurencję na rynku globalnym. W krótkiej perspektywie Ukraina nadal ma szanse utrzymać pozycję lidera — m.in. ze względu na wysoką konsumpcję wewnętrzną w Rosji oraz straty tamtejszych zbiorów spowodowane suszą — jednak w średnim horyzoncie czynnik ten pozostaje dodatkową presją na pozycję ukraińskiego eksportu rolnego.