30 października 2025. Pomimo wojny, zagrożeń energetycznych i niestabilności gospodarczej, Ukraińcy nadal zwiększają swoje oszczędności w bankach. Zgodnie z komunikatem Funduszu Gwarantowania Wkładów Osób Fizycznych, w ciągu dziewięciu miesięcy 2025 roku suma depozytów obywateli wzrosła o 123,2 mld UAH i po raz pierwszy przekroczyła 1,5 bln UAH. To rekord.
Tylko we wrześniu obywatele dodali na konta kolejne 23,4 miliarda hrywien. Dla porównania, na 1 sierpnia suma depozytów w bankach uczestniczących w FGWO wynosiła 1 bilion 482,6 mld UAH. Oznacza to, że w ciągu zaledwie dwóch miesięcy wzrost wyniósł ponad 32 miliardy. Łącznie w systemie Funduszu Gwarantowania działa 60 banków, w których otwarto ponad 71 milionów depozytów obywateli i osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.
Zdecydowana większość depozytów jest denominowana w hrywnie. Waluta narodowa stanowi prawie dwie trzecie wszystkich oszczędności: 998 mld UAH wobec 517,4 miliarda w walutach obcych. Pomimo niskiego oprocentowania lokat walutowych (średnio 0,9 proc. rocznie wobec 10,9 proc. dla hrywien), około jedna trzecia deponentów wciąż przechowuje oszczędności w dolarach i euro.
Liderami pod względem sumy depozytów pozostają banki państwowe. W PrivatBanku obywatele trzymają 558,5 mld UAH, w Oschadbanku — 225,8 mld. Na trzecim miejscu znajduje się prywatny Uniwersal Bank, na kontach którego znajduje się 119,6 mld UAH. Wśród banków z kapitałem zagranicznym najbardziej aktywne są Raiffeisen Bank (86,0 mld) i Ukrsibbank (67,8 mld).
Zdaniem ekspertów, rekordowy wzrost depozytów odzwierciedla kilka tendencji. • Po pierwsze, obywatele zaczęli bardziej ufać bankom — dzięki stabilności systemu finansowego, spadkowi inflacji i przewidywalnej polityce NBU.
- Po drugie, banki przyciągają klientów wysokimi stopami procentowymi dla lokat w hrywnie, które utrzymują się na poziomie około 11 proc. rocznie, co częściowo rekompensuje ryzyka inflacyjne.
- Po trzecie, kluczową rolę odegrały 100-procentowe gwarancje Funduszu Gwarantowania Wkładów, wprowadzone w kwietniu 2022 roku. Obowiązują one przez cały okres stanu wojennego i jeszcze przez trzy miesiące po jego zakończeniu, co w praktyce wyeliminowało strach przed utratą oszczędności nawet w przypadku upadłości banku.
Dla sektora bankowego takie zachowanie ludności oznacza zwiększenie płynności — czyli zasobów, które mogą pracować dla kredytowania biznesu i wspierania gospodarki.
Jednocześnie oficjalne dane Funduszu pokazują również odwrotną stronę tego wzrostu — głęboką nierówność w podziale oszczędności.
Aż 41 proc. deponentów ma na kontach mniej niż 10 UAH, podczas gdy jedynie 0,6 proc. klientów z wkładami powyżej 600 tysięcy UAH kontroluje ponad połowę wszystkich pieniędzy w systemie bankowym. Warto zaznaczyć, że wiele z tych „zerowych” lub „groszowych” kont to techniczne pozostałości: nieaktywne karty, zamknięte depozyty, rachunki do wypłat socjalnych lub konta przedsiębiorców, na których środki nie są wykorzystywane. Są one uwzględniane w ogólnej liczbie depozytów, ale w rzeczywistości nie odzwierciedlają realnych oszczędności.
Jednak tendencja jest oczywista: następuje koncentracja zasobów finansowych w rękach niewielkiej części społeczeństwa. Odzwierciedla to ogólny obraz społeczny kraju w stanie wojny: część obywateli straciła dochody, podczas gdy inni zgromadzili kapitał, korzystając ze stabilności walutowej i wzrostu dochodów w określonych branżach (eksport, IT, finanse, kontrakty obronne).
Zgodnie z ustawą, po zakończeniu stanu wojennego poziom gwarancji depozytów zostanie obniżony do 600 tysięcy UAH. Może to wpłynąć na zachowanie dużych deponentów i stworzyć nowe ryzyka dla systemu. Fundusz Gwarantowania już przygotowuje mechanizmy stopniowego przejścia, aby uniknąć gwałtownego odpływu depozytów.
Analitycy uważają, że utrzymaniu zaufania deponentów sprzyjać będą dalsza stabilność kursu hrywny, przewidywalna polityka monetarna NBU oraz realna rentowność depozytów po uwzględnieniu podatków i inflacji.
Wiktoria Czyrwa
Image by Gino Crescoli from Pixabay