1 października 2025 roku. Nowy miesiąc przyniesie Ukraińcom i biznesowi odczuwalne zmiany — od zasad podatkowych i specjalnych reżimów dla przemysłu obronnego po świadczenia socjalne i operacje bankowe. Oto najważniejsze kwestie.
Od dziś wchodzi w życie szeroki pakiet poprawek do Kodeksu Podatkowego (Ustawa nr 4536-IX). Łączy on uproszczenie administracji z ostrzejszymi wymaganiami wobec poszczególnych sektorów. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą i samozatrudnionych istotne jest to, że posiadanie jakiejkolwiek oficjalnej pracy z minimalną składką opłacaną przez pracodawcę zwalnia ich teraz z obowiązku płacenia składki emerytalnej „za siebie” w danym miesiącu. Likwiduje to ograniczenie, kiedy trzeba było koniecznie mieć „główne miejsce pracy”.
Osobny blok zmian dotyczy firm posiadających licencję na sprzedaż detaliczną alkoholu, wyrobów tytoniowych czy paliw. Dla nich wprowadzono wymóg dotyczący poziomu wynagrodzeń: średnia płaca musi wynosić co najmniej dwie pensje minimalne (16 tys. UAH), a dla mniejszych sklepów w regionach — półtorej minimalnej. Jeśli warunek nie jest spełniany przez trzy miesiące z rzędu, licencja zostanie cofnięta. W ten sposób państwo stara się wyciągnąć z szarej strefy wynagrodzenia w tym sektorze.
Zmiany podatkowe obejmą także grunty. Dla firm górniczych wprowadzono nową stawkę: teraz zapłacą 8 proc. od normatywnej wyceny działki, a jeśli takiej wyceny brak — 12 proc. od średniej wartości gruntów ornych w obwodzie. To znacznie więcej niż dotychczasowe stawki, które rady lokalne mogły ustalać jedynie do 3 procent.
W sektorze rolnym naprawiono starą niesprawiedliwość. Wcześniej właściciele działek nie płacili podatku gruntowego, jeśli wydzierżawiali ziemię rolnikom na uproszczonym systemie. Ale jeśli podpisywali długoterminową umowę użytkowania (alternatywę dla dzierżawy) — wówczas podatek trzeba było uiszczać. Teraz ulga obowiązuje w obu przypadkach. Dla właścicieli działek nie ma już znaczenia, jaką formę ma umowa — podatku od nich nie pobierze się. Natomiast sami rolnicy muszą ujmować te działki w swoich deklaracjach.
Do „twardej” części agendy regulacyjnej dochodzą nowe wymogi bankowe. Od 1 października NBU przywraca pełne stosowanie oznak zdarzenia niewypłacalności kredytobiorcy, m.in. w przypadku istotnych zmian warunków umów kredytowych i restrukturyzacji, a także wzmacnia wymogi dotyczące planowania działalności i oceny ryzyka kredytowego. Oznacza to bardziej konserwatywne podejście do jakości portfeli i uważniejszą kontrolę banków nad „łagodnymi” restrukturyzacjami.
Z końcem miesiąca, 31 października, wejdzie w życie zaktualizowana ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym: harmonizuje przepisy z europejskimi, otwiera drogę do konkursów elektronicznych i dopuszcza hybrydowe modele finansowe, łączące środki budżetowe, granty partnerów międzynarodowych i finansowanie prywatne. To realne narzędzie przyspieszające odbudowę — od dużych koncesji po lokalne projekty infrastrukturalne gmin.
Wymiar społeczny zmian będzie równie odczuwalny w kieszeniach obywateli. Tym, którzy nie przeszli obowiązkowej identyfikacji odbiorców świadczeń do 1 października, emerytury i niektóre wypłaty socjalne mogą zostać wstrzymane. Natomiast dla osób starszych automatycznie działają dodatki: 300 UAH w wieku 70–74 lata, 456 UAH w wieku 75–79 i 570 UAH od 80+. Samotnym obywatelom w wieku 80+ przysługuje dodatkowa pomoc po dokumentalnym potwierdzeniu. Od teraz podstawową pomoc socjalną mogą uzyskać wszyscy, którzy spełniają kryteria majątkowe, a nie tylko ci, którzy już byli w systemie.
W październiku czeka nas także początek sezonu grzewczego: jego rozpoczęcie władze lokalne określą tradycyjnie — po trzech dniach ze średnią temperaturą nie wyższą niż +8 °C. Obecnie rząd raportuje o gotowości infrastruktury krytycznej do sezonu grzewczego na poziomie ponad 80 procent.
Na zakończenie — o pieniądzach. Narodowy Bank Ukrainy od 1 października zaczyna stopniowo wycofywać z obiegu monety o nominale 10 kopiejek. Nadal pozostają one prawnym środkiem płatniczym, więc ani obywatele, ani biznes nie muszą niczego specjalnie oddawać ani wymieniać. Regulator podkreśla, że punkty sprzedaży powinny być gotowe na zaokrąglanie drobnych reszt i właściwie komunikować to klientom.
No i jeszcze jedna nieuchronna zmiana tego miesiąca — przejście na czas zimowy: w nocy z 25 na 26 października wskazówki zegara zostaną cofnięte o godzinę.
Wiktoria Czyrwa
Image by Gerd Altmann from Pixabay