18 sierpnia 2025 roku. Premier Julia Swyrydenko ogłosiła rozpoczęcie audytu użytkowników złóż, posiadających licencje na strategiczne złoża. Rząd tłumaczy ten krok realizacją amerykańsko-ukraińskiej umowy o zasobach strategicznych, która przewiduje nowe zasady dostępu inwestorów do eksploatacji.
„Planujemy sprawdzić, kto faktycznie prowadzi wydobycie, a kto tylko przetrzymuje licencje bez aktywności. Takie obiekty powinny albo przynosić rezultaty, albo wrócić na aukcję dla rzetelnych inwestorów” – oświadczyła Julia Swyrydenko. Podkreśliła, że uwolnione tereny będą wystawiane na przejrzyste aukcje, aby stworzyć równe warunki dla firm gotowych inwestować środki i technologie w wydobycie.
Równolegle rząd wznawia konkursy na zawarcie umów o podziale węglowodorów na złożach Mieżygirska i Swiczańska w regionie zachodnim. Gabinet Ministrów już na początku kwietnia zatwierdził przeprowadzenie konkursów na zawarcie umów o podziale produkcji (PSA) w granicach tych złóż, na podstawie propozycji Międzyresortowej Komisji ds. organizacji zawierania i realizacji PSA.
Złoże Mieżygirska obejmuje części obwodów lwowskiego, iwanofrankiwskiego i czerniowieckiego. Znajduje się m.in. w rejonach: stryjskim, samborskim, lwowskim, jaworowskim i szeptyckim (obwód lwowski), kałuskim, iwanofrankiwskim i nadwórniańskim (obwód iwanofrankiwski) oraz w rejonie wyżnickim (obwód czerniowiecki). Złoże Swiczańska znajduje się w tych samych regionach, zajmuje ponad tysiąc kilometrów kwadratowych i również uznane jest za perspektywiczne pod kątem poszukiwania i wydobycia węglowodorów. Ich łączna powierzchnia przekracza dwa i pół tysiąca kilometrów kwadratowych, a według geologów złoża te mają znaczny potencjał do eksploatacji ropy i gazu.
Swyrydenko podkreśliła, że warunki konkursu zostały zaktualizowane – z prawem partnera ze Stanów Zjednoczonych do wykupu produkcji oraz gwarancją, że innym uczestnikom nie zostaną zaproponowane korzystniejsze warunki. Konkursy będą przeprowadzane w kilku etapach: ogłoszenie i publikacja warunków, trzy miesiące na złożenie wniosków z programami prac i zobowiązaniami inwestycyjnymi, następnie ocena ofert i wybór zwycięzców. Format umowy o podziale produkcji zakłada, że spółka bierze na siebie całe ryzyko poszukiwań i finansuje prace rozpoznawcze, a następnie dzieli się wydobytą produkcją z państwem na z góry ustalonych warunkach.
Przypomnijmy, że amerykańsko-ukraińska umowa o zasobach strategicznych została podpisana wiosną 2025 roku i ratyfikowana przez Radę Najwyższą w maju. Umowa ta obejmuje współpracę w zakresie 57 rodzajów minerałów i surowców energetycznych o kluczowym znaczeniu dla gospodarki USA, UE i Ukrainy. Przewiduje powołanie Wspólnego Funduszu Inwestycyjnego Odbudowy, do którego trafi połowa przychodów z eksploatacji strategicznych złóż, a także przyznaje firmom amerykańskim prawo pierwokupu wydobytej produkcji.
Jak twierdzi Swyrydenko, dokument ten ma zapewnić Ukrainie inwestycje na poziomie 5–10 mld USD i stać się jednym z motorów powojennego ożywienia gospodarczego.
Realizacja postanowień tej umowy tłumaczy, dlaczego rząd równolegle uruchamia audyt i ogłasza nowe konkursy na duże złoża gazowe. Z jednej strony Ukraina pokazuje gotowość do oczyszczenia sektora z nieefektywnych użytkowników złóż i stworzenia przejrzystych zasad. Z drugiej – otwiera dostęp do perspektywicznych terenów na warunkach uwzględniających gwarancje dla amerykańskich partnerów: otrzymują oni prawo pierwokupu i są chronieni przed dyskryminującymi ofertami.