7 lipca 2025. Program realizacji projektów ze znacznymi inwestycjami nabiera tempa. Jak twierdzą w Ministerstwie Gospodarki, obecnie podpisano cztery specjalne umowy inwestycyjne na łączną kwotę 238 mln EUR. Kilka kolejnych projektów jest w fazie oceny, a ponad dziesięć znajduje się na etapie przygotowywania dokumentacji. W Ministerstwie Gospodarki oczekuje się, że realizacja tych projektów może przynieść łącznie prawie 12 mld UAH wpływów podatkowych.
Pierwszą umowę w ramach tego programu podpisano w marcu tego roku — dotyczy ona zakładu głębokiego przetwórstwa soi w obwodzie połtawskim, który buduje holding rolny „Astarta” za 76,6 mln EUR. Projekt zakłada utworzenie 110 miejsc pracy, a oczekiwane wpływy podatkowe wynoszą prawie 3 mld UAH do 2032 roku. W czerwcu podpisano kolejne umowy: w obwodzie iwanofrankiwskim realizowany jest projekt budowy parku wodnego o wartości inwestycji 21,5 mln EUR i ponad 80 nowymi miejscami pracy. W obwodzie lwowskim firmy „Sławskie” i „Różanka Park” inwestują 140 mln EUR w stworzenie całorocznego górskiego kurortu GORO Mountain Resort, który przewiduje około 290 miejsc pracy i przyniesie do budżetów różnych szczebli około 7,3 mld UAH w ciągu następnych 15 lat.
Program wsparcia znaczących inwestycji (nazywany potocznie „niania inwestycyjna”) zaczęto opracowywać jeszcze przed pełnoskalową inwazją — odpowiednia ustawa została przyjęta w 2021 roku. Przewidywała ona zachęty dla dużych inwestorów: obniżenie obciążeń podatkowych, możliwość uzyskania ziemi bez przetargu, ulgi na import sprzętu, zwrot kosztów infrastruktury. W krótkim czasie do lutego 2022 roku firmy złożyły wnioski na kwotę ponad 2 mld USD. Wojna jednak wstrzymała proces.
W 2023 roku podjęto próbę wznowienia programu: Rada Najwyższa obniżyła próg wejścia dla inwestorów z 20 mln EUR do 12 mln EUR, a także rozszerzyła listę dopuszczalnych branż. Do przemysłu przetwórczego i logistyki dodano m.in. bioenergetykę i telekomunikację. Państwo pozwoliło również inwestorom rozpocząć budowę jeszcze przed złożeniem wniosku — co dla wielu okazało się decydujące. Już w 2024 roku Gabinet Ministrów przyjął uchwałę precyzującą zasady zwrotu kosztów z budżetu. Tym samym program przeszedł z fazy regulacji prawnych do realnych działań.
Według wiceministra gospodarki Witalija Kindratiwa, program działa również dla tych, którzy dopiero rozważają inwestycję. Jeśli projekt spełnia wymagania (co najmniej 12 mln EUR inwestycji, minimum 10 miejsc pracy z konkurencyjnym wynagrodzeniem, horyzont realizacji do 5 lat), wystarczy utworzyć ukraińską osobę prawną, przygotować studium wykonalności i złożyć wniosek do Ministerstwa Gospodarki. Po zatwierdzeniu podpisywana jest umowa inwestycyjna, która otwiera dostęp do całego pakietu ulg: zwolnienia z podatku dochodowego, VAT-u i cła, zwrot kosztów za sieci, prawo do użytkowania gruntu bez przetargu, rekompensata za już zbudowaną infrastrukturę. Nawet wydatki poniesione w ciągu 18 miesięcy przed złożeniem wniosku mogą zostać uwzględnione w ramach 30 proc. zwrotu.
„Już dziś widzimy, jak te instrumenty zamieniają się w realne przedsiębiorstwa, nowe miejsca pracy, podatki i rozwój regionów. Ukraina, mimo wszystkich wyzwań, nie tylko trzyma front gospodarczy, ale też wysyła międzynarodowym partnerom wyraźny sygnał: mamy wizję przyszłości i jesteśmy gotowi inwestować w nią wspólnie. Jeśli macie kapitał i strategiczne myślenie — teraz jest moment, kiedy inwestycje w Ukrainę są nie tylko aktualne, ale i strategicznie uzasadnione” — podkreśla wiceminister gospodarki.
Według Ołeksandra Melnyczenki – pełniącego obowiązki dyrektora UkraineInvest, państwowej instytucji odpowiedzialnej za obsługę inwestorów i promocję możliwości inwestycyjnych w Ukrainie – obecnie prowadzone są 38 projekty inwestycyjne o łącznej wartości ponad 3 mld USD, a państwowy system wsparcia inwestora obejmuje nie tylko pomoc organizacyjną, ale również mechanizmy prawne ochrony, w tym ubezpieczenie ryzyk wojennych.
W UkraineInvest podkreślają też, że w 2025 roku priorytet przesunął się w kierunku tzw. projektów „odpornych na wojnę”: chodzi o przetwórstwo rolne, logistykę, energetykę, produkcję materiałów budowlanych i lokalną produkcję z potencjałem eksportowym.
Wiktoria Czyrwa
Image by Pete Linforth from Pixabay