2 lipca 2025. Gabinet Ministrów zatwierdził Deklarację Budżetową na lata 2026–2028, która określa podstawowe założenia polityki budżetowej w średnioterminowej perspektywie. Dokument ten stanowi podstawę do opracowania przyszłych projektów budżetu państwa i uwzględnia zarówno optymistyczny scenariusz rozwoju wydarzeń, czyli zakończenie działań wojennych, jak i alternatywny – z kontynuacją pełnoskalowej agresji Rosji.
W deklaracji budżetowej rząd prognozuje zmniejszenie deficytu budżetowego z 1 bln UAH w 2026 roku do 511,9 mld UAH w 2028 roku. Redukcja ta ma zostać osiągnięta nie poprzez ograniczenie wydatków, które pozostaną stabilne – na poziomie około 3,7 bln UAH rocznie – lecz dzięki stopniowemu wzrostowi dochodów budżetowych: z 2,7 bln UAH w 2026 roku do 3,2 bln w 2028 roku. Głównym źródłem dochodów pozostają podatki, przy czym stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wyniesie 18 proc., podatek dochodowy od osób prawnych – również 18 proc. (25 proc. dla banków), VAT – 20 proc. z preferencyjnymi stawkami 7 proc. i 14 procent.
Makroprognoza zakłada umiarkowany, ale stabilny wzrost gospodarczy. Oczekuje się, że PKB Ukrainy w 2026 roku wzrośnie o 4,5 proc proc., w 2027 roku – o 5 proc., a w 2028 – o 5,7 procent. Inflacja, która w 2025 roku osiągnęła niemal 16 proc., będzie stopniowo spowalniać: do 8,6 proc. w 2026 roku, 5,9 proc. w 2027 i 5,3 proc. w 2028 roku. Kurs wymiany hrywny do dolara, według prognoz Ministerstwa Gospodarki, pozostanie stosunkowo stabilny: 44,7 UAH za dolara w 2026 roku, 45,2 – w 2027 i 45,6 – w 2028. Poziom bezrobocia utrzyma się na stosunkowo wysokim poziomie – od 12,8 proc. do 13,3 proc. – ze względu na konieczność strukturalnej przebudowy gospodarki.
Szczególną uwagę w rządowym dokumencie poświęcono sektorowi bezpieczeństwa i obrony. Pomimo przewidywań dotyczących poprawy sytuacji bezpieczeństwa, finansowanie obrony pozostanie priorytetem. W 2026 roku na ten cel zostanie przeznaczone 1,82 bln UAH, w 2027 – 1,44 bln UAH, a w 2028 – 1,38 bln UAH. Przewidziano również kontrakty państwowe na zakup uzbrojenia: 134 mld UAH w 2026 roku i 124 mld w 2027, z gwałtownym spadkiem do 10,9 mld w 2028.
Zgodnie z decyzją Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, wprowadzoną w życie dekretem Prezydenta, Gabinet Ministrów ma nie tylko zapewnić odpowiednie finansowanie, ale także opracować podwyższenie wynagrodzeń dla żołnierzy i pracowników sektora bezpieczeństwa. Państwo zobowiązuje się również do terminowego wypłacania pomocy rodzinom poległych.
Równocześnie Ukraina proponuje partnerom międzynarodowym utworzenie specjalnego funduszu na finansowanie sektora bezpieczeństwa i obrony. Osobno, jak poinformowała wiceprzewodnicząca Komisji Budżetowej Rady Najwyższej, Lesia Zaburanna, rozważana jest inicjatywa powołania Amerykańsko-Ukraińskiego Funduszu Inwestycji Odbudowy, który miałby na celu przyciąganie inwestycji i technologii z zagranicy. Całkowite potrzeby w zakresie odbudowy kraju szacowane są na poziomie 524 mld USD i liczba ta stale rośnie ze względu na nowe zniszczenia spowodowane ostrzałami.
W Deklaracji Budżetowej na lata 2026–2028 zapisano również standardy społeczne. Minimalne wynagrodzenie dla osób w wieku produkcyjnym będzie stopniowo rosnąć: z 3288 UAH w 2026 roku do 3667 UAH w 2028. Płaca minimalna wzrośnie z 8000 UAH do 8688 UAH w 2026 roku, 9374 – w 2027 i 10 059 – w 2028. Przewidziano również kontynuację programów pomocy społecznej dla najuboższych, indeksację emerytur od 1 marca każdego roku oraz stworzenie podstaw do wprowadzenia drugiego filaru systemu emerytalnego.
W zakresie polityki podatkowej rząd deklaruje kurs na stabilność i przewidywalność. Planowane jest stopniowe reformowanie administracji podatkowej, wdrożenie e-kontroli, harmonizacja akcyzy z przepisami UE, wprowadzenie podatków dla osób fizycznych uzyskujących dochody za pośrednictwem platform cyfrowych bez rejestracji działalności gospodarczej, a także akcyzy na napoje słodzone. Służba podatkowa otrzyma rozszerzone uprawnienia w zakresie dostępu do informacji bankowych, w tym w ramach międzynarodowej wymiany danych.
Rząd podtrzymuje również programy wsparcia dla biznesu: „Dostępne kredyty 5-7-9 procent”, gwarancje portfelowe, dotacje na rozwój przetwórstwa, sadownictwa, uprawy jagód oraz inne instrumenty.
W ciągu trzech lat planowane jest zainwestowanie 581 mld UAH w 12 kluczowych sektorów inwestycji publicznych – od energetyki i transportu po cyfryzację, ochronę zdrowia i porządek publiczny. Oczekuje się, że intensyfikacja odbudowy i deregulacja przyczynią się do powrotu migrantów zarobkowych i pobudzenia aktywności gospodarczej w kraju.
Wskazano również, że przestrzeń fiskalna w wysokości niemal 900 mld UAH pozwoli na skierowanie środków na wsparcie weteranów, programy społeczne, rozwój przedsiębiorczości i zachęcanie do zwiększenia dzietności. Jak podkreśla Lesia Zaburanna, Deklaracja Budżetowa to nie tylko kwestia dyscypliny fiskalnej, lecz także mapa drogowa do zwycięstwa, która wyznacza ścieżkę Ukrainy ku zrównoważonemu rozwojowi i pełnej integracji z UE. Łączy ona logikę finansową z wizją polityczną, ambicjami odbudowy oraz ochroną każdego obywatela w warunkach historycznego wyzwania.
Wiktoria Czyrwa
Image by martaposemuckel from Pixabay