22 czerwca 2025. Pomoc miast zrzeszonych Unii Metropolii Polskich trafiła do 74 ukraińskich miast i objęła zarówno duże metropolie, jak i ośrodki lokalne. Najwięcej pomocy trafiało do Lwowa i Kijowa. Od 2022 r. nawiązano 7 nowych partnerstw polsko-ukraińskich – Katowic z Lwowem, Wrocławia z Kijowem, Lublina z Charkowem i Krzywym Rogiem oraz Rzeszowa z Konotopem, Chersoniem i Czernihowem- czytamy w Raporcie „Pierwsza linia solidarności. Jak polskie miasta wspierały Ukrainę”, przygotowanym przez Unię Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza i Uniwersytet Łódzki.
Autorzy raportu zwrócili uwagę, że po rosyjskiej agresji najskuteczniejszą strukturą organizacyjną pomocy dla Ukrainy okazała się sieć miast partnerskich – sojuszy zawartych zarówno z miastami ukraińskimi, jak i z miastami z innych państw. Wiele działań pomocowych w pierwszych dniach wojny mogło się rozpocząć właśnie dzięki istnieniu bezpośrednich kontaktów, kanałów komunikacji i zaufania zbudowanego wcześniej w ramach formalnych partnerstw.
Jednak sieci partnerskie działały nie tylko w kierunku Ukrainy – równie ważna była aktywizacja miast partnerskich z innych państw, głównie z Europy Zachodniej. Szczególnie ważną rolę odegrały miasta partnerskie z Niemiec (np. Münster, Lipsk, Hanower), które przekazywały wsparcie finansowe lub rzeczowe dla Ukrainy za pośrednictwem polskich partnerów i wspierały nasze miasta w przyjmowaniu i integracji uchodźców. Czasami także korzystały z polskich kontaktów do budowy własnych powiązań partnerskich.
Mimo formalnego członkostwa wielu polskich metropolii w europejskich lub globalnych sieciach miejskich (np. Eurocities, METREX, UCLG) ich rola w pomocy ukraińskim samorządom okazała się dość ograniczona. Choć były one wykorzystywane do deklaracji solidarności z Ukrainą i potępiania rosyjskiej agresji, to ich rola w realnym organizowaniu pomocy była marginalna.
Natomiast łącznie w pomoc za pośrednictwem polskich metropolii zaangażowało się 50 miast z 18 państw na świecie.
Pomoc metropolii polskich obejmowała:
- żywność i wodę pitną;
- ubrania, środki czystości i higieny osobistej;
- wyposażenie medyczne i ratunkowe, w tym łóżka szpitalne, środki do dezynfekcji, leki, opatrunki;
- pojazdy komunikacji miejskiej, w tym autobusy; sprzęt infrastrukturalny, w tym agregaty prądotwórcze, generatory prądu, sprzęt do usuwania skutków ataków rakietowych.
Dodatkową, niematerialną formą wsparcia była – i nadal jest – pomoc techniczna (np. Gdańsk zaangażował się w tworzenie strategii dla Mariupola) oraz transfer wiedzy (np. podczas organizowanych wizyt studyjnych w Polsce dla samorządowców ukraińskich).
Nie jest możliwe precyzyjne określenie łącznej wartości wsparcia przekazanego Ukrainie przez polskie miasta. Wynika to z kilku powodów.
Po pierwsze miasta w różny sposób księgowały przekazywaną pomoc – np. część środków wydatkowano z budżetów spółek miejskich.
Dodatkowo nie zawsze szacowano wartość przekazywanego sprzętu (np. pojazdów), które w miastach UMP wycofano z eksploatacji.
Zatem środki wydatkowane z budżetów miejskich stanowią jedynie część całego wsparcia, ponieważ wartość darów pozyskanych w ramach zbiórek publicznych – organizowanych przez mieszkańców, organizacje pozarządowe czy lokalne firmy – jest trudna do ustalenia.
Mimo to na podstawie dostępnych deklaracji można wskazać, że kwoty przeznaczone bezpośrednio z budżetów miejskich na pomoc dla ukraińskich samorządów wahały się od kilkuset tysięcy do kilkunastu milionów złotych. Łącznie miasta UMP przeznaczyły na ten cel ponad 21,5 mln zł.
Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza to organizacja samorządowa, w której współdziała 12 miast: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa i Wrocław. UMP działa od ponad 30 lat na rzecz rozwoju samorządności i społeczeństwa obywatelskiego. Prezydenci, urzędnicy oraz eksperci wspólnie szukają rozwiązań problemów i wyzwań specyficznych dla dużych miast.
Image by Mohamed Hassan from Pixabay