15 czerwca 2025. W ostatnich dniach w mediach społecznościowych oraz serwisach sympatyzujących z Konfederacją pojawiły się alarmujące nagłówki sugerujące, że Polska z własnej decyzji „spłaca pożyczkę Ukrainy” lub „finansuje jej długi”, a wszystko to kosztem polskich podatników i w sytuacji dużego deficytu budżetowego. Przytoczono m.in. kwotę ponad 102 milionów złotych jako „pierwszą transzę spłaty odsetek” przez Polskę.
Te doniesienia w istocie stanowią poważne uproszczenie i przekłamanie międzynarodowego mechanizmu pomocy makrofinansowej Unii Europejskiej dla Ukrainy, ponieważ Polska nie „spłaca” pożyczki Ukrainy, lecz bierze udział w unijnym mechanizmie solidarnościowym.
W ramach programów makrofinansowej pomocy (MFA) i MFA+ Unia Europejska udziela Ukrainie wsparcia w postaci pożyczek koncesyjnych – to znaczy, że Ukraina otrzymuje kredyty na korzystnych warunkach (z długim okresem spłaty, niskim oprocentowaniem, elastycznością czasową itd.). Pomoc ta została zatwierdzona przez Radę UE oraz Parlament Europejski na mocy Rozporządzenia UE 2022/2463 z 14 grudnia 2022 roku.
W ramach tego mechanizmu:
- Unia Europejska jako całość zaciąga pożyczki na rynkach finansowych.
- Państwa członkowskie, w tym Polska, udzielają gwarancji budżetowych i współfinansują odsetki tych pożyczek poprzez tzw. external assigned revenues – czyli przypisane wpływy zewnętrzne do budżetu UE.
To nie jest decyzja jednostronna Polski, tylko wspólna polityka solidarności w ramach UE – zaakceptowana przez wszystkie państwa członkowskie. Tak samo uczestniczą i inne kraje członkowskie, w tym Niemcy, Francja, Czechy, kraje bałtyckie. Odsetki są subsydiowane wspólnie przez UE i państwa członkowskie – nie jest to forma „spłaty długu”
W dokumencie UE jasno wskazano:
“Member States will cover most of the interest costs via external assigned revenues.”
Czyli: „Państwa członkowskie pokryją większość kosztów odsetek za pomocą przypisanych wpływów zewnętrznych.”
Chodzi tu o czasowe pokrycie kosztów odsetek, aby pożyczki były dostępne na korzystnych warunkach. To normalna praktyka w polityce międzynarodowej w sytuacjach nadzwyczajnych – takich jak wojna.
Pomoc udzielona Ukrainie w ramach MFA i MFA+ ma charakter pożyczkowy, a nie bezzwrotny. Ukraina będzie zobowiązana do zwrotu głównej części zadłużenia w przyszłości, a udział Polski dotyczy jedynie części kosztów obsługi odsetek, zgodnie z decyzjami unijnymi.
Czyli Polska nie przekazuje pieniędzy Ukrainie, lecz dokonuje składki do wspólnego funduszu gwarancyjnego, którym UE zarządza przy obsłudze własnych zobowiązań finansowych wobec Ukrainy.
Wpis posła Konfederacji to typowy przykład grania na emocjach. Wykorzystuje prawdziwą informację (udział Polski w finansowaniu odsetek) i przedstawia ją w sposób oderwany od kontekstu międzynarodowego i prawnego, bez wytłumaczenia unijnego mechanizmu finansowania pomocy, z użyciem języka nacechowanego emocjonalnie („nienormalne”, „z naszych kieszeni”, „przymus”), celowo wywołującego poczucie niesprawiedliwości i oburzenia. To klasyczna manipulacja, polegająca na wyciąganiu informacji z szerszego kontekstu i przedstawianiu ich w formie pasującej do z góry założonej tezy politycznej.
Źródło: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3A4581923&utm_source=chatgpt.com
W komunikacie Ministerstwa Finansów z maja 2023 roku znajdujemy inne ważne informacje, przeczące propagandowym tezom:
- „Celem unijnego wsparcia dla Ukrainy jest w szczególności zapewnienie wysoce preferencyjnej, krótkoterminowej pomocy finansowej UE dla ukraińskiego budżetu. Rozporządzenie UE umożliwia wsparcie Ukrainy w formie pożyczek w kwocie nie większej niż 18 mld EUR na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. z możliwością wypłaty do 31 marca 2024 r. Spłata kapitału ma trwać maksymalnie 35 lat, a jej początek jest odroczony o 10 lat – do 2033 r.”
- „Zgodnie z rozporządzeniem, Ukraina może każdego roku, w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2027 r., wystąpić do UE z wnioskiem o dotację na spłatę odsetek, a wówczas państwa członkowskie UE mają obowiązek wnieść wkład na pokrycie tych kosztów. Rząd Ukrainy wystąpił do KE o finansowanie przez państwa członkowskie UE spłaty odsetek w roku 2024.”
- „W tym celu państwa członkowskie UE wyraziły gotowość zawarcia z KE umów zgodnie z mającymi zastosowanie procedurami krajowymi i pod warunkiem ich zakończenia. Wkłady państw UE na spłatę odsetek będą miały charakter unijnych zewnętrznych dochodów, przeznaczonych na określony cel. Będą wpłacane w przypadku, gdy wymagane kwoty na spłatę odsetek nie będą mogły być w całości lub w części udostępnione w ramach budżetu UE.”
- „Wkład Polski w okresie 2024-2027 nie może przekroczyć kwoty 115 241 658 EUR (określony w umowie maksymalny wkład). Finalna wysokość będzie zależna także od wysokości środków, jakie na ten cel zostaną zabezpieczone w budżecie UE, co będzie wiadome po zakończeniu unijnych rocznych procedur budżetowych dla lat 2024, 2025, 2026 i 2027. Wkład roczny wyniesie po 28,81 mln EUR.”
Źródło: https://www.gov.pl/web/finanse/unijny-instrument-wsparcia-dla-ukrainy
Nune Gevorgian
Image by Raten-Kauf from Pixabay