9 czerwca 2025. Ukraińscy operatorzy sieci elektroenergetycznych i gazowych mogą stracić kluczowe finansowanie i certyfikację jako niezależne firmy. Powodem ma być zmiana zasad ładu korporacyjnego bez wcześniejszych konsultacji z międzynarodowymi instytucjami i darczyńcami. Taką informację podał ICIS- Independent Commodity Intelligence Services, powołując się na „źródła rynkowe w UE i w Ukrainie”. Jednocześnie podano, że „Ministerstwo Energii (Ukrainy- red.), EBOR i Wspólnota Energetyczna nie odpowiedziały na pytania ICIS”.
Zgodnie z wprowadzonymi 19 maja zmianami rada nadzorcza Ukrenergo, która składa się z czterech niezależnych członków i trzech przedstawicieli ukraińskiego rządu, nie może już powoływać ani odwoływać prezesa zwykłą większością głosów członków międzynarodowych. Zmiany przewidują, że powołanie prezesa zarządu wymagałoby większości kwalifikowanej pięciu członków, w tym co najmniej jednego przedstawiciela rządu.
W GTSOU rada nadzorcza składa się z pięciu członków, trzech niezależnych i dwóch przedstawicieli rządu. Zasada głosowania na prezesa również uległa zmianie ze zwykłej większości trzech na kwalifikowaną większość czterech, w tym co najmniej jednego przedstawiciela rządu.
Choć zmiany zostały wprowadzone w połowie maja, to upubliczniono je dopiero w pierwszym tygodniu czerwca, kiedy członkowie rady nadzorczej Ukrenergo spodziewali się powołania nowego prezesa.
Poprzedni prezes, Wołodymyr Kudrycki, został zdymisjonowany przez rząd we wrześniu 2024 roku, co doprowadziło do rezygnacji dwóch niezależnych członków zarządu, powołując się na naciski polityczne. Zorganizowano nowy konkurs, a trzej zakwalifikowani kandydaci pochodzili z Ukrenergo. Jednak członkowie rady nadzorczej, którzy spotkali się w czerwcu w Kijowie, nie mogli powołać prezesa ze względu na ostatnie zmiany w statucie. Pozwalają one członkom zarządu z ramienia rządu na zawetowanie tego procesu.
W podobnej sytuacji jest operator sieci gazowej. Poprzedni dyrektor generalny, Dmytro Lyppa, zrezygnował ze stanowiska w lutym 2025 roku, a rada nadzorcza GTSOU ma również powołać nowego dyrektora generalnego.
Ukraińscy interesariusze twierdzą, że rada nadzorcza Ukrenergo poszukuje obecnie niezależnych opinii prawnych, ponieważ ostatnie zmiany mogą podważyć ład korporacyjny.
Ukraińscy i unijni interesariusze powiedzieli ICIS, że statuty operatorów systemów przesyłowych (TSO) zostały wcześniej uzgodnione z międzynarodowymi darczyńcami, takimi jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), a także ze Wspólnotą Energetyczną.
W swojej pierwotnej formie statuty dawały większą wagę niezależnym członkom rad nadzorczych w zakresie powoływania i odwoływania dyrektorów generalnych w celu ochrony firm przed ingerencją państwa i zapewnienia, że darowizny międzynarodowe nie zostaną sprzeniewierzone.
Unijne i ukraińskie źródła rynkowe potwierdziły ICIS, że wszystkie pożyczki EBOR, a także kredyty od innych międzynarodowych instytucji finansowych, zawierają zastrzeżenia, które wyraźnie stwierdzają, że statut firmy nie może zostać zmieniony bez uprzedniej zgody banków, które już udzieliły pożyczek.