16 maja 2025. Aktywa Południowego Zakładu Górniczo-Przeróbczego przekazane do zastawu podatkowego z powodu nieuregulowanego zobowiązania podatkowego w wysokości 3,7 mld UAH. Według szefa Państwowej Służby Podatkowej (DPS) Rusłana Krawczenki, jeśli przedsiębiorstwo nie spłaci długu w ciągu 60 dni, jego majątek zostanie wyceniony i wystawiony na sprzedaż za pośrednictwem platformy SETAM.
Istota sporu polega na tym, że w latach 2017–2019 Południowy ZGP wypłacił 29,8 mld UAH dywidend 12 cypryjskim firmom, które w rzeczywistości mogły być jedynie strukturami technicznymi. Jak ustaliła skarbówka podczas kontroli, firmy te przekazywały otrzymane środki do Holandii, w tym do Metinvest BV Rynata Achmetowa oraz Smart Holding, kontrolowanej wówczas przez Wadima Nowinskiego. W gronie odbiorców znalazła się również Poliworld Limited, poprzez którą Lanebrook, należąca do rosyjskiego oligarchy Romana Abramowicza, w 2007 roku nabyła 50 proc. akcji Południowego ZGP od grupy „Prywat” Ihora Kołomojskiego i Hennadija Boholiubowa.
W ciągu trzech lat spółka wypłaciła 29,8 mld UAH dywidend na rzecz 12 cypryjskich firm. Jednak faktycznymi odbiorcami dochodu były struktury w Holandii — zatem nie było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki podatkowej. 17 kwietnia 2025 roku Sąd Najwyższy zobowiązał Zakład do spłaty długu w wysokości 3,7 mld UAH w ciągu 10 dni, jednak spółka tego nie uczyniła.
„Niestety, obecnie podatnik ignoruje decyzję sądu. W ciągu 10 dni przewidzianych przez Kodeks Podatkowy Ukrainy na dobrowolne wykonanie zobowiązania podatkowego, kwota nie została zapłacona. Od początku maja dług ten oficjalnie stał się zobowiązaniem podatkowym” — podkreślił Krawczenko.
Skarbówka już skierowała do dłużnika pismo z żądaniem zapłaty, a także podjęła decyzję o opisie majątku. Na podstawie sporządzonego i uzgodnionego z podatnikiem aktu, majątek zarejestrowano jako zastaw podatkowy. Jeśli dług nie zostanie spłacony, opisany majątek zostanie sprzedany na poczet jego spłaty. Krawczenko zaznaczył również, że od kwoty długu naliczane są odsetki — 120 proc. rocznej stawki NBU.
Południowy Zakład Górniczo-Przeróbczy jest jednym z największych producentów rudy żelaza w Ukrainie. W 2024 roku przychody spółki wzrosły 2,9-krotnie, osiągając 19,2 mld UAH, a zysk wyniósł 2 mld UAH. Forbes szacuje wartość przedsiębiorstwa na około 500 mln USD.
Od 2020 roku struktura własności Południowego ZGK uległa zmianie: zamiast 12 cypryjskich firm akcjonariuszami są tylko Jetere Limited i Zantest Limited, zarejestrowane pod jednym adresem i mające jednego dyrektora — Tetianę Lewin. Achmetow pozostaje jedynym beneficjentem z udziałem 34,9 procenta. Tymczasem 12 cypryjskich firm nadal figuruje jako akcjonariusze Jetere Limited i Zantest Limited.
Służba prasowa Południowego ZGP już zareagowała na oskarżenia: stwierdziła, że wnioski skarbówki są przedwczesne, ponieważ spółka zaskarżyła je do sądu administracyjnego. Prawnicy kombinatu ostrzegli również, że decyzja Sądu Najwyższego jest bezprecedensowa i może stać się podstawą do licznych sporów prawnych w procesie realizacji majątku.
Południowy Zakład Górniczo-Przeróbczy skierował też do sądu administracyjnego oddzielny pozew przeciwko DPS, domagając się uznania działań urzędników podatkowych za bezprawne, uchylenia żądania podatkowego oraz decyzji o wpisie majątku do zastawu podatkowego. Ostateczną odpowiedź na roszczenia służby podatkowej mają wydać ukraińskie sądy.
Wiktoria Czyrwa
Image by Ferdinand Kozeluh from Pixabay