26 listopada 2024. Komitet finansowo-podatkowy Rady Najwyższej zarekomendował przyjęcie ustawy przeciwko przekupywaniu zagranicznych urzędników w międzynarodowych transakcjach biznesowych. Jest to ważny krok w kierunku dalszego zbliżenia Ukrainy do członkostwa w OECD. Ustawę należy przyjąć w grudniu przed kolejnym etapem negocjacji w tej sprawie.
W grudniu 2023 roku Gabinet Ministrów Ukrainy opracował wykaz okoliczności, które mogą świadczyć o wręczeniu przez podatnika łapówki urzędnikowi państwa obcego. Inicjatywa ta stała się podstawą do przygotowania projektu ustawy nr 10319, który uwzględnia zalecenia Rady Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Projekt ustawy został zarejestrowany pod koniec tego samego roku, a w kwietniu 2024 roku przyjęty w pierwszym czytaniu i skierowany do dalszych prac w komitecie branżowym, który niedawno zakończył przygotowanie dokumentu do drugiego czytania.
Oto główne założenia dokumentu.
- Zakaz ukrywania łapówek w kosztach.
Przepis ten zakazuje firmom uwzględniania łapówek w kosztach, które zmniejszają opodatkowany dochód. Na przykład, jeśli firma zapłaciła urzędnikowi za „usługę”, tych środków nie można będzie odliczyć w celu zmniejszenia podatków. Ma to na celu zapobieganie maskowaniu takich wydatków jako legalnych. Co więcej, przepis ten dotyczy również FOPów oraz osób wykonujących działalność zawodową. Zgodnie z ustawą nie mogą one również „ukrywać” łapówek w swoich wydatkach.
- Współpraca organów podatkowych z NABU.
Organy podatkowe zobowiązują się informować NABU- Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy, jeśli podczas kontroli znajdą podejrzane płatności, które mogą być łapówkami. Na przykład, jeśli okaże się, że firma płaciła za „konsultacje” w kraju, gdzie ceny takich usług są wyraźnie zawyżone, organy podatkowe muszą natychmiast powiadomić organ antykorupcyjny.
- Wprowadzenie kar finansowych.
Firmy, które próbują ukryć łapówki w swoich rozliczeniach, mogą spodziewać się kar finansowych. Jeśli podczas kontroli okaże się, że w kosztach uwzględniono ukrytą łapówkę, firma będzie musiała nie tylko usunąć te wydatki z deklaracji, ale także zapłacić dodatkową karę.
- Dłuższe przechowywanie dokumentów.
Jeśli firma odkryje lub podejrzewa, że jej transakcje mogą być zakwalifikowane jako łapówki, będzie zobowiązana do przechowywania wszystkich dokumentów związanych z tymi wydatkami przez dłuższy czas niż zwykle. Jest to konieczne do przeprowadzenia dochodzeń i kontroli, jeśli zajdzie taka potrzeba.
- Dodawanie „podejrzanych” kwot do dochodu.
Jeśli istnieją podstawy, by sądzić, że wydatki firmy są związane z łapówkami, nie tylko nie będą one uwzględniane w kosztach, ale także zostaną dodane do dochodu. To oznacza, że firma zapłaci podatek od większej kwoty, co sprawia, że łapówki stają się finansowo nieopłacalne.
Oprócz podatkowej części ustawodawstwa ukierunkowanego na wzmocnienie odpowiedzialności za przekupywanie urzędników państw obcych, istnieje również odpowiedzialność karnoprawna. Niedawno Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 11443, który przewiduje zmiany w Kodeksie Karnym oraz innych aktach prawnych Ukrainy. Celem dokumentu jest doskonalenie mechanizmów pociągania do odpowiedzialności osób prawnych za przekupywanie urzędników państw obcych.
Proponowana w dokumencie koncepcja autonomicznej odpowiedzialności karnej osób prawnych zakłada, że firmy mogą być pociągane do odpowiedzialności za przestępstwa korupcyjne, nawet jeśli konkretne osoby fizyczne nie zostały ustalone ani pociągnięte do odpowiedzialności.
Zdaniem przewodniczącego Rady Najwyższej Rusłana Stefanczuka, jest to krok w kierunku integracji Ukrainy z międzynarodowymi strukturami: „Proponowana w dokumencie koncepcja autonomicznej odpowiedzialności karnej osób prawnych jest zrozumiała. Ostatecznie projekt musi spełniać kryteria OECD i nie zawierać tzw. martwych norm, których nie da się wdrożyć. Szczerze liczę na to, że uda nam się przyjąć tę ustawę jeszcze przed końcem tego roku. Od niej zależy nie tylko nasze członkostwo w OECD, ale, szczerze mówiąc, także negocjacje z Unią Europejską”.
Wiktoria Czyrwa
Image by Sergei Tokmakov, Esq. https://Terms.Law from Pixabay