ProZorro w czasie wojny

28 października 2022. Wojna wstrzymała wiele procesów państwowych w Ukrainie, w tym zamówienia publiczne. Jednak w ostatnich miesiącach udało się częściowo przywrócić aktywność, w szczególności na terenach wyzwolonych, oraz ustanowić regulację zamówień publicznych.

Nie jest tajemnicą, że po inwazji pełnoskalowej zamówienia publiczne w Ukrainie faktycznie przeszły na potrzeby militarne. Biorąc pod uwagę ich wielkość i pilność, zakupy te nie przeszły przez system ProZorro, do którego wszyscy są przyzwyczajeni, ale poprzez bezpośrednie transakcje w prostym łańcuchu: potrzeba – dostawca – transakcja – zakup. Innymi słowy, system ProZorro nie był już obowiązkowy dla przetargów publicznych w czasie stanu wojennego. W końcu najważniejsze było zapewnienie pilnych potrzeb państwa, w szczególności w kompleksie obronnym.

Możliwość powrotu do przetargów nieograniczonych pojawiła się latem 2022 roku: rząd przyjął odpowiednią uchwałę, pozostawiając jednocześnie możliwość bezpośredniego zamówienia w przypadku zaspokojenia krytycznych potrzeb Ministerstwa obrony, Służby Wywiadu, MSW, Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Państwowej Służby Łączności Specjalnej, Państwowej Służby Ratunkowej i innych organów ścigania oraz Ukrzaliznyci.

Do września około 30 proc. zakupów publicznych odbywało się za pośrednictwem systemu ProZorro. Według wiceminister gospodarki Nadii Bihun dało to od razu skuteczny efekt: od początku wojny oszczędności na aukcjach przekroczyły 1,7 mld UAH.

Łącznie od lutego do września 2022 r. przyjęto ponad 20 normatywnych aktów prawnych z zakresu zamówień publicznych. W ubiegłym tygodniu rząd przyjął kolejną uchwałę – nr 1187, która zatwierdza nowe przepisy w zakresie zamówień publicznych. Ministerstwo Gospodarki twierdzi, że starało się uwzględnić wszystkie życzenia klientów i stworzyć takie zasady, które pozwolą na szybkie i sprawne przetargi oraz zapewnią otwartą konkurencję i otwarte dane.

Według Nadii Bihun dla każdego problemu związanego z przetargami państwowymi nowe warunki przewidują konkretne rozwiązanie:

  • pojawia się otwarta procedura z funkcjami, które pozwalają kupować szybciej i wydajniej;
  • terminy realizacji są skrócone – prawie dwukrotnie, co pozwoli znacząco przyspieszyć zakupy;
  • oferenci mogą złożyć ofertę wyższą niż cena wywoławcza, co pozwoli na większą elastyczność w reagowaniu na wahania kursów walutowych i nie zawyża oczekiwanych kosztów;
  • umowę można zawrzeć nawet jeśli do otwartych przetargów zgłosił się tylko jeden uczestnik- ta zasada została specjalnie przewidziana dla wyzwolonych terytoriów, gdzie liczba potencjalnych dostawców krytycznie spadła;
  • dozwolone jest praktycznie nieograniczone korzystanie z ProZorro Market, narzędzia umożliwiającego zakup typowych produktów w oparciu o zasadę katalogu elektronicznego;
  • w przypadku braku możliwości przeprowadzenia przetargów, dopuszcza się zawarcie umowy bezpośredniej ze zgłoszeniem.

Decyzja rządu uwzględnia również potrzeby obronne kraju, które nadal będą znaczące. W tym przypadku możliwy jest bezpośredni zakup towarów i ukrycie (częściowo lub całkowicie) informacji, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo dostawcy lub bezpieczeństwo obronne państwa jako całości.

„Dzisiaj te zasady są najbardziej optymalnym balansem między potrzebami państwa, w tym obronnością, szansami i problemami nabywców, interesami biznesowymi i zasadami reformy zamówień publicznych: uczciwa konkurencja, otwarte dane, rozliczalność i kontrola, zwiększenie efektywności wykorzystania środków budżetowych i zmniejszenie ryzyka korupcji. To znaczący krok naprzód w kierunku zwiększenia liczby otwartych danych w systemie, co jest niezwykle ważne dla zaangażowania organów regulacyjnych i społeczeństwa obywatelskiego w monitorowanie i identyfikowanie zagrożeń korupcyjnych” – zauważa Nadiia Bihun.

Wiktoria Czyrwa
Photo by Tierra Mallorca on Unsplash

Facebook
Twitter
LinkedIn